آسیب شناسی عزاداریها

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۶/۰۴
  • عن الصادق(ع):
  • لَـمّا مَضَی الـْحُسَیْنُ بْنُ عَلـِیٍّ(ع)بَکـی عَلَـیْهِ جَـمیعُ ما خَلَقَ اللهُ(۱)
  • وقتی حسین بن علی(ع) شهید شد تمامی مخلوقات خداوند بر او گریستند
  •  
  • چند مطلب مقدماتی:
  • ۱-توصیه های مـؤکد اهـل بیـت(ع) و سـایر بـزرگـان دین در طول تاریخ بر زنده نگه داشتن عزاداری امام حسین(ع) است
  •  
  • ۲-اکثر قیامها و نهضتهای شیعی علیه ستمگران در طول تاریخ با بهره گیری از آموزه های حماسه عاشورا صورت گرفته است
  •  
  • ۳-از زمانیکه استعمارگران غربی بر نقش محوری حماسه عاشورا و عزاداریها پی بردند با استفاده از روشها و شیوه های مختلف به مبارزه برخاستند برخوردهای خشن و پلیسی رضاخان با عزاداری و تبلیغات منفی روشنفکران غرب زده علیه گریه بر امام حسین از آنجمله می باشد
  • ۴-در آسیب شناسی و برخورد با خرافات و انحرافات بعضی عزاداری ها نباید مبتلا به افراط و تفریط شد
  • افراط یعنی بخاطر بعضی از اقدامات خرافی جزئی طوری رفتار کنیم که مردم دچار دلسردی شده و نسبت به اصل عزاداری دچار تردید شوند؛تفریط بدین معنی که گفته شود چون عزاداری امام حسین(ع) یک موضوع مقدسی است نباید به آن ورود پیدا کنم و اجازه بدهیم هر کس هر کاری میخواهد بکند این مسئله امروزه خواست دشمنان اهل بیت(ع) است
  •  
  • ۵-نوع علمای برجسته شیعه در طول تاریخ به ویژه مراجع تقلید بخصوص پس از پیروزی انقلاب اسلامی در مورد عزاداریها به آسیب شناسی پرداخته و آسیبها را در ابعاد مختلف مورد نقد و بررسی قرار داده اند از جمله آن آسیبها موارد زیر هستند
  • ۱-غلبه پیدا کردن عاطفه بر شناخت
  • ۲-صحنه گردانی افراد بی سواد و ضعیف الایمان
  • ۳-استفاده از اشعار و شعارهای غلو امیز
  • ۴-نواختن شیپور و اجرای آهنگهای مبتذل
  • ۵-غلبه پیدا کردن صرف عزاداری بر محتوای حماسه عاشورا
  • ۶-تکراری و پایین بودن سطح اشعار و نوحه ها
  • ۷-گسترش دروغ در بعضی روضه ها و مداحی ها
  • ۸-ترسیم ناقص و یکجانبه سیمای معصومین(ع)
  • ۹-بیان مطالب ذلت آمیز و دون شأن اهل بیت(ع)
  • ۱۰-اجرایی ساختن شعار انگلیسی جدایی دین از سیاست
  • ۱۱-لجبازی با متولیان و کارگزاران فرهنگی و تبلیغی
  • ۱۲-استناد به منابع غیر معتبر ،خواب و مکاشفه
  • ۱۳-بی توجهی به نماز و سایر واجبات در ایام عزاداری
  • ۱۴-ایجاد مزاحمت به مردم بنام عزاداری عاشورا
  • ۱۵-خواندن روضه های مکشوف برای گریاندن مردم و…
  •  
  • ریشه های آسیبها:
  • یکی از موضوعاتی که بسیار مهم است ولی کمتر مورد توجه قرار می گیرد پرداختن به علل و ریشه های انحرافات و خرافات است بعنوان نمونه مواردی از این علل و ریشه ها را بصورت فهرست یادآوری می کنم
  • ۱-گسترش تقلید کورکورانه از دیگران در زمینه های مختلف
  • ۲-استناد به منابع و مقتلهای ضعیف در بیان مصائب
  • ۳-اصالت دادن به گریاندن مردم با هر وسیله
  • ۴-اختلاف دیدگاه علما و مراجع تقلید در عزاداریها
  • ۵-صحنه گردانی بعضی افراد معلوم الحال در بعضی هیئتها
  • ۶-فعالیتهای استکبار و عوامل او به ویژه در فضای مجازی
  • ۷-محور قرار گرفتن عزاداریهای سیمای جمهوری اسلامی
  • ۸-تعطیل شدن فریضه امر به معروف و نهی از منکر
  • ۹-برخوردها و موضع گیریهای سلیقه ای در مورد خرافات
  • ۱۰-خالی شدن هیئتها از وجود روحانی و سخنرانی
  • ۱۱-پایین بودن سطح اطلاعات علمی و تاریخی گردانندگان عزاداریها
  • ۱۲-حاکمیت روحیه عوام گرایی بر بعضی مداحان و عزاداران
  •  
  • راه حلها:
  • ۱-فعالیت گسترده فرهنگی و تغذیه فکری گردانندگان هیئتها در طول سال و قبل از آغاز محرم از طریق سازمان تبلیغات و سایر متولیان مربوطه
  • ۲-دایر کردن کلاسهای آموزش مداحـی،تاریـخ،سیره اهل بیت ،روانشناسی ،مقتل شناسی و…
  • ۳-دقت در مقابله با آسیبها که نباید لجاجت برانگیز باشد لذا نصیحت و موعظه و استدلال منطقی باید جدی گرفته شود
  • ۴-تدوین روضه های مستند و اشعارمقبول از ناحیه مـتخصـصان فـن
  • ۵-برنامه ریزی برای اطلاع رسانی و تشکیل میزگردها جهت بررسی آسیبهای عزاداری با بهره گیری از عالمان خبره در سیمای مراکز استانها
  • ۶-وادارسـازی هیئـتها برای اسـتفاده از عـلماء در هیئت یعنی هیئت نباید بدون عالم باشد
  •  
  • نمونه ای از اشعار مقبول اهل بیت(ع):
  • مرحوم حر عاملی در وسایل الشیعه حدیثی را از امام صادق(ع) نقل می کند که خطاب به شاعری به نام جعفر بن عفّان طائی فرمود:
  • بَلَغَنی اَنَّکَ تَقُولُ الشِّعْرَ فِی الْحُسَیْنِ (ع) وَ تُجیدُ
  •  
  • جعفر بن عفان گفت:
  • آری چنین است و شعری را خواند که هم خود امام گریه کرد که در روایت می گوید:حَتّی سالَتِ الدْمُوعُ عَلی وَجْهِهِ وَ لِحْیَتِهِ و همچنان همراهان امام همه گریستند
  •  
  • سپس امام صادق(ع) خطاب به جعفر چنین فرمود:
  • …وَلَقَدْ اَوْجَبَ اللهُ لَکَ یا جَعْفَرُ فی ساعَتِکَ الـْجَنَّهَ بِأَسْـرِها وَ غَـفَـرَ لَـک(۲)
  •  
  • متن شعر جعفر:
  • عزیزان توجه داشته باشند شعری که امام صادق(ع) و همراهان او را به گریه وادار ساخت و موجب شد ملائکه نیز گریه بکنند و در نهایت گناهان جعفر آمرزیده و بهشتی شود به ترتیب زیر است که باید عموم شاعران ،نوحه خوانان و مداحان محترم مورد توجه و عنایت قرار بدهند
  •  
  • لِیَبْکِ عَلَى الْاِسْلامِ مَنْ کانَ باکِیاً    
  • فَقَدْ ضُیِّعَتْ أَحْکامُهُ وَاسْتُحِلَّتِ
  • باید همه گریه کنندگان بر اسلام بـگرینـد                       
  • زیرا احکام او تباه شده و مباح شمرده شد
  • غَـداهُ حُسَـیْنٍ لِـلـدِّمـاحِ دَریـئَـهً            
  • وَقَـدْ نَـهَلَتْ مـِنْهُ السُّیُوفُ وَعَـلَّتِ
  • بامداد حسین کشته شد و بر خـاک افـتاد                          
  • آماج تیرها شده و شمشیرها از خون او سیراب شد
  • وَ غُودِرَ فِی الصَّحْراءِ لـَحْماً مُبَدَّداً                   
  • عـَلَیْهِ عِناقُ الطَّیـْرِ بانَـتْ وَظَلَّتِ
  • جسم او پراکنده و پریشان در صحرا رها شده                                   
  • تنها بال پرندگان بر او سایه می افکندند
  • فـَما نَـصـَرَتْـهُ أُمَّـهُ الـسّـُوءِ إِذْ دَعا                    
  • لَقَدْ طاشَتِ الْأَحْلامُ مِنْها وَضَلَّتِ
  • امت بد هنگامی که او را دعوت کردند یاریش نکردند   
  • و رویای همراهی مردم(کوفه به هدف نرسید)
  • أَلا بَـلْ مـَحـَوْا أَنـْوارَهُـمْ بِأَکُفِّهِمْ                   
  • فَلا سَلُمَتْ تِلْکَ الْأَکُفِّ وَشَلَّتِ
  • با دستهای خویش برای خاموش کردن نور آنان پرداختند             
  • امیدوارم چنین دستها سالم نمانده و فلج شود
  • وَ ناداهُمْ جُـهـْداً بِـحَـقِّ مُـحَـمَّـدٍ                    
  • فَاِنِ ابْنُهُ مِنْ نَفْسِهِ حَیْثٌ حَلَّتِ
  • آنان را با تمام تلاش به حق محمد فرا می خواند            
  • و اینکه پسر اوست و از نفس او می باشد که خونش مباح شده
  • فَما حَفَظُوا قُرْبَ الرَّسُولِ وَلا رَعَوْا                  
  • وَزَلَّتْ بِهِمْ أَقْدامُهُمْ وَاسْتَزَلَّتِ
  • اما آنان نزدیکی او به پیامبر را رعایت نکردند                                   
  • و در مقابل او قدم هایشان لغزید و با او جنگیدند  
  • أَذاقَتْهُ حَرَّ الْقَتْلِ أُمَّهُ جَدِّهِ                   
  • هَفَتْ نَعْلَها فی کَرْبَلاء وَزَلَّتِ
  • امت جدش او را شهید کردند                                            
  • و سرزمین کربلا را پر از نیروهای خود کرده و لغزیدند
  • کَما فُـجِعَتْ بِنْتُ الرَّسُولِ بِنَسْلِها                     
  • وَ کانُوا کُماهَ الْحَرْبِ حینَ اسْتَقَلَّتِ(۳)
  • همچنان که دختر رسول خدا را دچار فاجعه کردند       
  • و هنگامی که تنها شد علیه نسل او جنگیدند
  • پی نوشت:
  • (۱)کامل الزیارات ص ۳۶۳
  • (۲)وسایل الشیعه /حر عاملی ج۱۰ ص ۴۶۴
  • (۳)دانشنامه شعر عاشورایی ج۱ ص ۸۳
  • مکان: اردبیل
  • موضوع: آسیب های عزاداری
  • مناسبت: همایش آسیب شناسی عزاداریها
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :