اخلاق سیاسی(جلسه اخلاق طلاب)

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۱/۲۷
  • مقدمه:
  • موضوع بحث ما در جلسه اخلاق طلاب محترم اخلاق سیاسی از دیدگاه امیرمؤمنان(ع) است البته لازم به یادآوری است که این موضوع بسیار گسترده و پیچیده است برای نتیجه گیری از آن نیاز به جلسات متعدد دارد
  • لکن به دلیل محدودیت فرصت چند محور را از اخلاق سیاسی امیرمؤمنان(ع) که در نوع خطبه های دوران خلافت ظاهری و دستورالعمل های حکومتی بیان فرموده است
  • ۱-حق مداری
  • الف:از رسولخدا(ص) نقل شده
  • عَلِیٌّ مَعَ الـْحَقِّ وَالْـحَقُّ مَـعَ عَلی(۱)
  • علی همراه حق است و حق نیز همراه علیست
  •  
  • ب:امیرمؤمنان(ع) خطاب به کوفیان چنین فرمود:
  • فَـوَ الَّـذی لا اِلهَ اِلّا هُـوَ أَنّــی لَـعـلـی جادَّهِ الحقِ وَ اِنَّهم لَعَلی مَزَلَّهِ الْباطِلِ(۲)
  • سوگند به خدایی که جز او خدایی نیست من بر جاده حق می روم و دشمنانم بر پرتگاه باطل قرار دارند
  •  
  • ج:باز امیرمؤمنان(ع) پس از اطلاع از ماجرای حکمیت که عَمر و عاص ،ابوموسی اشعری را فریب داد خطاب مردم چنین فرمود:
  • أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ لِی عَلَیْکُمْ حَقّاً وَ لَکُمْ عَلَیَّ حَقٌّ
  • ای مردم مرا بر عهده شما حقی است و شما را نیز بر من حقی است
  • فَأَمَّا حَقُّکُمْ عَلَیَّ   
  • اما حق شما بر من
  • فَالنَّصِیحَهُ لَکُمْ    
  • اینکه خیرخواه شما باشم
  • وَ تَوْفِیرُ فَیْئِکُمْ     
  • بیت المال را عادلانه تقسیم کنم
  • وَ تَعْلِیمُکُمْ کَیـْلَا تـَجْهَلُوا
  • شما را آموزش دهم تا نادان نمانید
  • وَ تَأْدِیـبُـکُـمْ کَیْمَا تَعـْلَـمـُوا
  • و شما را تربیت کنم تا رسم زندگی را بدانید
  • وَ أَمَّا حَقِّی عَلَیْکُمْ
  • و اما حق من بر شما
  • فـَالْـوَفَـاءُ بِـالْبـَیْعـَهِ
  • به بیعت با من وفادار بمانید
  • وَ النَّصِیحَهُ فِی الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِیبِ
  • و در آشکار و نهان برای من خیر خواهی کنید
  • وَ الْإِجَـابَهُ حِیـنَ أَدْعُوکُـمْ
  • اگر شما را فراخواندم اجابت کنید
  • وَ الطَّاعَهُ حِیـنَ آمُـرُکُـم(۳)‏
  • و اگر فرمان دادم اطاعت کنید
  • ۲-عدالت محوری
  • در نوع خطبه ها،نامه ها و دستورالعمل های حکومتی امیرمؤمنان(ع) که در عصر خلافت ظاهری آن بزرگوار ایراد و یا صادر شده موضوع عدالت از ابعاد مختلف مورد توجه و تذکر قرار گرفته است
  •  
  • الف:امیرمؤمنان(ع) خطاب به والی منطقه فارس بـنام زیـاد بـن ابیه چنیـن مـی فـرمـایـد:
  • اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْـفَ وَ الْـحَیفَ
  • عدالت را بکار گیر و از ستمگری و بی عدالتی بر حذر باش
  • فَإِنَّ الْعَسْفَ یعـُودُ بِالـْجـَلَاءِ
  • چون ستمگری مردم را آواره می کند
  • وَ الْحَیفَ یدْعُو إِلَی السَّیف(۴)
  • و بی عدالتی آنان را به قیام مسلحانه وا می دارد
  •  
  • ب:امیرمؤمنان(ع) در سخنرانیها و دستورالعمل های حکومتی خویش آثار و برکات متعددی را برای اجرای عدالت بیان فرموده از قبیل:
  • ۱-جلوگیری از شورشهای مردمی
  • ۲-گشایش و رشد برای توده مردم
  • ۳-ایجاد امید واری در میان مردم
  • ۴-ادا شدن حقوق متقابل حکومت و مردم
  •  
  • ۳-کرامت انسانی
  • امیرمؤمنان(ع) در عهدنامه معروف خود به مالک اشتر در ارتباط با رعایت کرامت انسـانـی مـردم مـصر چـنیـن دسـتور می دهنـد
  • وَ أَشْعِرْ قَلْبَکَ     
  • شعار دل خود قرار ده
  • الرَّحـْمَهَ لِلرَّعِیَّهِ    
  • مهربانی بر رعیت
  • وَ الْـمَحَبَّهَ لَهُمْ     
  • و محبت کردن بر آنان
  • وَ اللُّطْفَ بِهِمْ     
  • و دوستداری مردم
  • وَ لَا تَکُـونَـنَّ عَـلَیـْهـِمْ سَبُعاً ضَـارِیاً تَـغـْتــَنِـمُ أَکْـلَــهُمْ
  • مبادا مثل حیوان درنده خویی باشی که خوردن مردم را غنیمت می شمارد
  •  فَإِنَّهُمْ صِنْفـَانِ: إِمَّا أَخٌ لَـکَ فِـی الدِّینِ وَ إِمَّا نَظـِیرٌ لَکَ فِـی الـْخَـلْقِ(۵)
  • زیرا مردم دو دسته اند گروهی برادر دینی تواند و گروهی دیگر در آفرینش همانند تو هستند
  •  
  • ۴-نفی قدرت طلبی
  • امیرمؤمنان(ع) در یکی از سخنرانیـهای خـود در مسجدکوفه علل پذیرش خلافت ظاهری را چنین بیان فرموده
  • اللَّهُمَّ إِنَّکَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ یَکُنِ الَّذِی کَانَ مِنَّا
  • خدایا تو خود می دانی آنچه را که از ما سرزده نبود
  • مُـنَافـَسَـهً فِـی سُـلْـطَانٍ     
  • رقابت برای کسب قدرت
  • وَلَا الْتِـمَاسَ شَیْ‏ءٍ مِنْ فُضُولِ الْحُطَامِ(۶)
  • و نه برای رسیدن به چیز بی ارزش از پس مانده های دنیا
  •  
  • بلکه علل پذیرش خلافت ظاهری عبارتند از:
  • ۱-لِـنـَرُدَّ الْـمَعَالِـمَ مِنْ دِینِکَ           
  • برگرداندن آثار دین تو
  • ۲-وَنُظْهِرَ الْإِصْلَاحَ فِی بِلَادِکَ  
  • آشکارسازی اصلاح در شهرها
  • ۳-فَیَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِکَ      
  • ایجاد امنیت برای بندگان خدا
  • ۴-وَتُقَامَ الْمُعَطَّلَهُ مِنْ حُدُودِکَ(۷)             
  • به اجرا درآوردن حدود معطل شده
  • پی نوشت:
  • (۱)مجمع الزوائد و منبع الفوائد ج۷ ص ۲۳۵
  • (۲)نهج البلاغه خطبه ۱۹۷
  • (۳)نهج البلاغه خطبه ۳۴
  • (۴)نهج البلاغه حکمت ۴۶۸
  • (۵)نهج البلاغه نامه ۵۳
  • (۶)نهج البلاغه خطبه ۱۳۲
  • (۷)نهج البلاغه خطبه ۱۳۲
  • مکان: سالن اجتماعات مدرسه سفیران هدایت
  • موضوع:اخلاق سیاسی
  • مناسبت: جلسه اخلاق طلاب
  •  
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :