تفسیر قرآن کریم-جلسه ششم

اندازه فونت :
۱۳۹۱/۰۶/۲۰

تفسیر آیات مربوط به پوشش اسلامی :

آیات مربوط به پوشش اسلامی در دو سوره قرآن مطرح شده است . یکی سوره نور و دیگری سوره احزاب ما تفسیر این آیات و سایر مو ضوعات و احکام مربوطه را به ترتیب از سوره نور شروع می کنیم .

 

قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ به زنان با ایمان بگو

یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ چشمهای خود را ( از نگاه هوس آلود ) فرو گیرند

وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ و دامان خود را حفظ کنند

وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ زینت خود را آشکار ننمایند

إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها جز آن مقداری که نمایان است

وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُیُوبِهِنَّ

و اطراف روسری ها و بر سینه خود افکنند ( تا گردن و سینه با آن پوشانده شود )

وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ و زینت خود را آشکار نسازند

إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ مگر برای شوهرانشان

أَوْ آبائِهِنَّ یا پدرانشان

أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ یا پدران شوهران شان

أَوْ أَبْنائِهِنَّ یا پسران شان

أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ یا پسران شوهران شان

أَوْ إِخْوانِهِنَّ یا برادران شان

أَوْ بَنی‏ إِخْوانِهِنَّ یا پسران برادران شان

أَوْ بَنی‏ أَخَواتِهِنَّ یا پسران خواهران شان

أَوْ نِسائِهِنَّ یا زنان هم کیش شان

أَوْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ یا بردگان شان ( کنیزان شان )

أَوِ التَّابِعینَ غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَهِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ

یا افراد سفیه که تمایلی به زن ندارند یا کودکانی که

الَّذینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلى‏ عَوْراتِ النِّساءِ از امور جنسی مربوط به زنان آگاه نیستند

وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ و هنگام راه رفتن پاهای خود را بر زمین می زنند

لِیُعْلَمَ ما یُخْفینَ مِنْ زینَتِهِنَّ

تا زینت پنهانی شان دانسته شود ( و صدای خلخال که بپا دارند به گوش رسد )

وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمیعاً و همگی بسوی خدا باز گردید

أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ ای مؤمنان تا رستگار شوید

معنی واژه ها :

۱- إبصار :

جمع بصر است . ابی هلال عسکری درکتاب ارزشمند فروق اللغه می‌گوید

الفرق بین العینَ و البَصَرْ : أَنّ العین آله البصر و هی الحدقه والبصراسمٌ للرُؤیه و لهذا یقال احدی عینیه عمیاء و لا یقال احد بصریه أعمی .

 

یعنی فرق میان دو واژه عین و بصر این است که عین ابزار برای دیدن است که همان حدقه می باشد لکن بصر عبارت از خود دیدن است لذا در عرف می گویند یکی از دو چشم وی کور شده است . ولی نمی گویند یکی از دو دیده وی کور شده است .

 

شهید مطهری با توجه به این فرق در کتاب حجاب توضیحی دارند . فرق است بین کلمه بصر و کلمه عین همان طوری که در فارسی هم فرق است بین کلمه دیده و چشم عین که فارسی آن چشم است نام عضو مخصوص و معهود استبا قطع نظر از کار آن ولی کلمه بصر و همچنین فارسی آن دیده ، از آن جهت به چشم اطلاق می شود که کار مخصوص دیدن ( ابصار ) از آن سر می زند .

 

لذا این دوکلمه اگر چه اسم یک عضو می باشد ولی مورد استعمال آنها تفاوت دارد .

 

۲- یَغْضُضْنَ :

فعل مضارع است از ماده غض از سوی مفسّران و دانشمندان لغت شناس در مورد معنی این واژه مطالب مختلفی بیان شده است . که بصورت اجمال مورد اشاره قرار می دهیم .

 

۱-    صاحب تفسیر مجمع البیان :

در ذیل آیه شریفه مورد بحث می فرمایند :

« أصلُ الفَضَ النُقصان »

یعنی ریشه معنی غض ، کاهش و کمی است

« یُقالُ غضّ من صُوته وَ بَصَرِهْ ای نَقَصَ »

یعنی وقتی که ماده غض به صوت یا بصر نسبت داده می شود به معنی کاهش دادن است .

در تفسیر آیه سوْم سوره مبارکه حجرات :

« إِنَّ الَّذینَ یَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ….»

می فرماید : غض بصره اذا ضعفه عن حِدَّهِ النضر

یعنی معنی غض بصره این است که تند نگاه کردن را کم کرد .

 

۲- مرحوم مجلسی در بحار الانوار :

در ذیل حدیث معروف هند بن ابی هاله که شمایل رسول خدا را بیان می کند در مقام تو ضیح معنی جمله وَ اذا فَرِحَ غَضَّ طَرْفَهْ می فرماید : یعنی پلک چشم می شکست و سر خود را پائین می انداخت و چشم ها را نمی‌گشود چنین می‌کرد تا از حالت شادی زدگی دور باشد .(۱)

شهید مطهری چنین توضیح می دهند :

معمولاً افرادی که مغلوب احساسات خود هستند هنگامی‌که شادی به آنها رو می‌آورد بی اختیار چشمها را گشاد می‌کنند و قهقهه سرمی‌دهند . و به هیجان می‌آیند بر خلاف افراد سنگین و با وقار .(۲)

 

تذکر :

۱- توضیح علامه مجلسی از اقرب الموارد نیز استفاده می شود .

۲-  از مجموع مطالب لغت شناسان از جمله راغب اصفهانی ، ابن اثیر و فیروز آبادی و شارحان نهج البلاغه در ارتباط با واژه غضّ در خطب مختلف چنین استفاده می شود که مقصود از غضّ کوتاه کردن چشم و پائین آوردن آن است نه بستن چشم .

پی نوشت :

(۱) بحار الانوار ج۱۶ ص ۱۶۸

(۲) مجموعه آثار ج ۱۹ ص ۴۷۴

 

سوال خود را مطرح کنید :