خطبه(اول): موضوع: الف: انسان متقی را مردم دوست می دارند عن الجواد(ع): مَنِ اسْتَغْنی بِاللهِ اِفْتَقَرَ النّاسُ اِلَیْهِ وَ مَـنِ الـتَّـقـَی اللهَ أَحـَـبَّـهُ الـنّاسُ(۱) هر کس خود را به وسیله خدا بی نیاز سازد مردم محتاج او خواهند شد و هر که تقوای الهی را پیشه کند مورد محبت مردم قرار خواهد گرفت ب:عزت از […]

خطبه(اول):
موضوع: الف: انسان متقی را مردم دوست می دارند

عن الجواد(ع):
مَنِ اسْتَغْنی بِاللهِ اِفْتَقَرَ النّاسُ اِلَیْهِ وَ مَـنِ الـتَّـقـَی اللهَ أَحـَـبَّـهُ الـنّاسُ(۱)
هر کس خود را به وسیله خدا بی نیاز سازد مردم محتاج او خواهند شد و هر که تقوای الهی را پیشه کند مورد محبت مردم قرار خواهد گرفت

ب:عزت از دیدگاه اسلام
واژه های عِزّ ،عِزَّت و عَزیز در بسیاری از آیات قرآن و روایات اهل بیت(ع) وارد شده است و مفسران و محدثان موضوع عزت را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده اند

•معنی عزت:
راغب اصفهانی می نویسد:
اَلْعِزَّهُ:حالَهٌ مانِعَهٌ لِلْاِنْسانِ مِنْ أَنْ یُغْلَبَ وَالْـعـَزیــزُ :اَلّـَذی یَـقَهـَرُ وَلا یُــقْـهـَرْ(۲)
عزت حالتی است که نمی گذارد انسان شکست بخورد و عزیز کسی است که غالب است و مغلوب نمی شود

•عزت در قرآن:
در آیات متعدد سور قرآن واژه عزت به عنوان یکی از ویژگی های خداوند و پیامبر و مؤمنان متجاوز از ده بار ذکر شده است و کلمه عزیز نیز به عنوان یکی از صفات خداوند حدود یکصد بار به کار رفته است

۱-در سوره منافقون آیه ۸ می فرماید:

وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنینَ(۳)
عزت از آن خدا و رسول او و مؤمنان است

 

۲-در سوره روم آیه ۵ می فرماید:

یَنْصُرُ مَنْ یَشاءُ وَ هُوَ الْعَزیزُ الرَّحیمُ(۴)
(خدا) یاری می کند هر کسی را که بخواهد و او عزیز و رحیم است

•عزت در روایات:
در ضـمـن احـادیث اهـل بیـت(ع) مـوضـوعـات متعددی در زمینه عزت مطرح شده است از قبیل:
۱-عزت از آن خدا و رسول او و مؤمنان است(۵)
۲-مضرات عزت جستن از غیر خداوند(۶)
۳-علل و عوامل استمرار و پایداری عزت(۷)
۴-تفسیر و توضیح معنی واژه عزت(۸)

۵-علل و عوامل به وجود آورنده عزت که عبارتند از:
الف:تقوا و پرهیزکاری
رسولخدا(ص) فرمود:
مَنْ اَرادَ أَنْ یَکُونَ أَعَزَّ النّاسِ فَلْیَتَّقِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَ(۹)
هر که می خواهد عزیزترین مردم باشد باید از خداوند عزوجل پروا داشته باشد

ب:اطاعت از فرامین خدا
رسولخدا(ص) فرمود:
اِنَّ اللهَ تَعالی یَقُولُ کُـلَّ یَـوْمٍ أَنـَا رَبُّکُـمَ الْعَزیز فَمَنْ أَرادَ عِزَّ الدّارَیْنِ فَلْیُطْعِ الْعَزیزَ(۱۰)
خداوند متعال هر روز می فرماید من پروردگار عزتمند شما هستم پس هر که خواهان عزت دو جهان است باید از عزتمند فرمان برد

ج:جهاد در راه خداوند
امیرمؤمنان(ع) فرمود:
فَرَضَ اللهُ…اَلْجِهادَ عِزّاً لِلْاِسْلامِ(۱۱)
خداوند …جهاد را برای عزت بخشیدن به اسلام واجب فرمود

د:اتحاد و هماهنگی
امیرمؤمنان(ع) فرمود:
وَالْـعـَرَبُ اَلْـیـَوْمَ وَ اِنْ کانُوا قَلیلً فَـهُمْ کَثیرونَ بِالْاِسْلامِ عَزیزُونَ بِالْاِجْتِماعِ(۱۲)
و عرب امروز اگر چه کم هستند لکن به وسیله دین اسلام زیاد هستند و به وسیله اجتماع و اتحاد عزیز هستند

ه:عدم چشمداشت از مردم
امام باقر(ع) فرمود:
اَلْیَأْسُ مِمّا فی أَیْدِی النّاسِ عِزٌّ لِلْمُؤْمِنِ فی دینِهِ(۱۳)
چشم نداشتن بدست مردم موجب عزت دینی مؤمن است

خطبه(دوم):
موضوع: الف: فهرست مناسبتها

۱-روز یکشنبه ۲۱ مرداد –۲۹ ذوالقعده
•شهادت حضرت امام محمد تقی(ع) (جواد الائمه)(۱۴)
•روز حمایت از صنایع کوچک

۲-روز دوشنبه ۲۲ مرداد –۱ ذوالحجه
•روز ازدواج به مناسبت ازدواج امیرمؤمنان(ع) و حضرت فاطمه(ع)(۱۵)

۳-روز سه شنبه ۲۳ مرداد
•پایان جنگ ۳۳ روزه لبنان و اعلام پیروزی مقاومت حزب الله
•روز مقاومت اسلامی

۴-روز پنجشنبه ۲۵ مرداد ۴ ذوالحجه
•شهادت مظلومانه زائران خانه خدا توسط وهابیان سعودی ۱۳۶۶ش

ب:درسهایی از زندگی امام جواد(ع)
امام جواد(ع) طبق نـقل خـطیب بـغدادی در کتاب تاریخ بغداد ،۲۵ سـال و ۳ مـاه و ۱۲ روز عمر کرد.(۱۶)موقع شهادت پدر بزرگوارشان ۸ سال سن داشتند لذا دوران امامت آن بزرگوار ۱۷ سال طول کشـیده اسـت

امامت در ۸ سالگی:
یکی مباحثی که در میان شیعیان بحث انگـیز شـد عدم بلوغ سنی امام جواد(ع) موقع شـروع امامـت وی بـود در نهـایت حـدود ۸۰ نفـر از دانشمندان شیعه موقع حج در مدینه محضر امام جواد(ع) مشرف شدند و پاسخ تمامی سؤالات را از امام دریافت نمـودند و شـادمان برگشتند(۱۷)

ویژگیهای عصر امام جواد(ع):
۱-جنبش علمی جهان اسلام
نیکلسون شرق شناس انگلیسی جایگاه علمی آن دوران را چنـین توصـیف نـمـوده اسـت:
.مردم، قاره ها را پیموده و خود را به مراکز دانش و عرفان میرساندند تا همانند زنبور عسل که شهد به کندو می برد اندوخـته ای از دانـش برگرفته و بـه جویـندگان تشـنه آن در سرزمـین های خـود ببـرند(۱۸)

مراکز علمی آن روز عبارت بودند از:
۱-مدینه منوره فقیهان و محدثان بسیاری در آن جمع شدند
۲-شهر کوفه تدریس فقه ،تفسیر و حدیث هویت غالب این مرکز بوده
۳-شهر بصره بنیانگذاران این مرکز ابوالاسود شاگرد امیرالمؤمنین(ع) بود که بیشترین تـخصص ایـن حوزه دانش ادبیات و نحو بـوده

۴-شهر بغداد
این شهر در آن عصر به دانش خاصی بسنده نکـرد بلـکه تمامی علوم عقلی و نقلی در این مرکز تدریس می شـد

علوم رایج در عصر امام جواد(ع):
۱-علوم قرآنی اعم از علم قرائت و علم تفسیر
۲-علم الحدیث یعنی قول،فعل و تقریر معصوم
۳-علم الفقه

۴-علم اصول الفقه

۵-علم النحو یا ادبیات عرب

۶-علم الکلام

۷-علم الطبّ

۸-علم الکیمیا یا شیمی

۹-علم هندسه و شهرسازی

۱۰-علم الفلک

بخشی از عملکرد امام جواد(ع) در دوران ۱۷ ساله امامت:
در عین حال که امام جـواد(ع) در محاصـره جاسوسـان خلـفا بود وتـمامی فعالیتهای او را کنترل و گزارش می کردند لکن آن بزرگوار در محورهای مـتعـدد بـه فـعالیـت پرداخـت که فـهرستـی از آنهـا را یـادآوری می کنم:
۱-تبیین معارف دینی بویژه دعوت مردم به توحید ناب
۲-مبارزه جدی با غالیان در حق اهل بیت(ع)
۳-پاسخگویی به مسائل فقهی و علمی پرسشگران
۴-تربیت کردن دهها شاگرد در رشته های مختلف علوم اسلامی
۵-ارتباط مکاتبه ای با پیروان و شیعیان اهل بیت(ع)
۶-اشراف کامل بر امور اجتماعی و حل مشکلات مردم
۷-تفسیر کردن آیات قرآن برای مردم
۸-پاسخگویی به شبهات دینی مردم
۹-درمان برخی از بیماران از طریق طبابت
۱۰-تربیت پیروان از طریق دعا و نیایش

ج:جایگاه صنایع کوچک
معمولا تصمیم گیران جامعه در موضوع اشتغالزایی توجه لازم به صنایع کوچک و متوسط ندارند در حالی که حدود ۸۷ هزار واحد صنعتی کشور پروانه بهره برداری دارند که حدود ۹۰ درصد این بنگاه ها کوچک و متوسط هستند

و در نوع کشورهایی که اقتصاد سالم دارند سهم بنگاه های کوچک و متوسط در آنها از نظر اشتغالزایی بالا ۵۰ تا ۷۰ درصد دارند مانند ژاپن که ۷۸ درصد ،کانادا ۶۸ درصد و انگلستان ۶۴ درصد است لذا انتظار از مدیران اقتصادی این است که توجه و عنایت به این قبیل بنگاه ها را در اولویت قرار بدهند(۱۹)

د:جنگ ۳۳ روزه
پیروزی حزب الله بر رژیم اشغالگر قـدس و حـامیان منـطقه ای و فرامنطقه ای او آثار و برکات بی شماری داشت از آنجمله اسـت
۱-فرو ریختن ابهت قدرت پوشالی نظامی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی حامی اسرائیل
۲-تثبیت قدرت مـنطقه ای مقاومـت اسلامی و حزب الله
۳-نجات یافتن کشور لبنان از شرارتهای رژیم صهیونیستی
۴-شکست خوردن نقشه مشترک آمریکا،انگلیس ،فرانسه ،اسرائیل ،مصر ،عربستان سعودی و احزاب شاخص ۱۴ مارس لبنان علیه حزب الله و مقاومت اسلامی(۲۰)

 

 

پی نوشت:

(۱) بحارالأنوار: ج ۷۵، ص ۷۹، ح ۶۲         

(۲)المفردات /راغب ماده عزّ

(۳)سوره منافقون آیه شریفه ۸                         

(۴)سوره روم آیه شریفه ۵                              

(۵)تهذیب الاحکام ج۶ ص ۱۷۹          

(۶)نهج البلاغه خطبه ۹۹

(۷)تحف العقول /حرانی ص ۲۸۶       

(۸)بحار الانوار/مجلسی ج۷۸ ص ۲۲۸               

(۹)بحار الانوار/مجلسی ج۷۰ص۳۸۵       

(۱۰)کنز العمال/متقی هندی ۴۳۱۰۱

(۱۱)نهج البلاغه حکمت ۲۵۲                            

(۱۲)نهج البلاغه خطبه ۱۲۶                                                                                   

(۱۳)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۱۴۹

(۱۴) وقایع الایام/محدث قمی ص ۱۴۳

(۱۵)پایگاه اطلاع رسانی ویکی شیعه

(۱۶)تاریخ بغداد/خطیب بغدادی ج۳ص۲۶۷                   

(۱۷)اثبات الوصیه ص۲۱۳                    

(۱۸)تاریخ الاسلام/حسن ابراهیم حسن ج۲ ص ۳۲۲                                                  

(۱۹)خبرگزاری صدا و سیما                                                                                                                                                          

(۲۰)پایگاه اطلاع رسانی بصیرت    

 

 

 

خطبه در خبرگزاریها:

خبرگزاری ایسنا

باشگاه خبرنگاران جوان

خبرگزاری فارس