همایش ستاد بازسازی عتبات عالیات با روحانیون شهرستان خوی

اندازه فونت :
۱۳۹۷/۱۱/۰۴

قالَ یَوْماً اَلْاِمامُ عَلِیُّ بْنُ مـُحَمَّدٍ(ع):

روزی امام علی بن محمد(امام هادی) چنین فرمود:

یا أَبا مُوسى   

ای ابا موسی

أُخْرِجْتُ اِلى سُرَّ مَنْ رَأى کَرْهاً وَلَوْ اُخْرِجْتُ عَنْها اُخْرِجْتُ کَرْهاً

با ناراحتی بسوی سامرا اخراج شدم و اگر اینک از آن بیرونم کنند از سر بی میلی خارج می شوم

 قالَ قُلْتُ: وَلِمَ یا سَیِّدی؟

راوی گفت: چرا ای آقای من؟

فَقالَ: لِطیبِ هَوائِها وَعُذُوبَهِ مائِها وَقِلَّهِ دائِها،

سپس امام(ع) فرمود:برای هوای نیکو و آب گـوارا و کـمی بیـماریـش

ثُـمَّ قـالَ:

سپس امام(ع) فرمود

تـُخْرَبُ سُرَّ مَنْ رَأى حَتّى یَکُونَ فیها خانٌ وَ بَقّالٌ(وَقْفاً) لِلْمارَّهِ وَعَلامَهُ تَدارُکِ خَرابِها تَدارُکُ الْعِمارَهِ فی مَشْهَدی مِنْ بَعْدی(۱)

سامرا ویران می گردد تا جایی که در آن فقط مهمان سر ا و سبزی فروشی برای مسافران باقی می ماند و نشانه ی تدارک خرابی و آبادانی آن ،نوسازی و آبادانی محل شهادتم خواهد بود

 

شهر سامرّا:

این شهر در کشور عراق و در شرق رودخانه دجله و شمال بغداد واقع شده است و مرکز استان صلاح الدین عراق می باشد و آمار جمعیت آن را تقریبا سیصد هزار نفر ذکر کرده اند که همه از اهل سنت می باشند

اماکن زیارتی سامرا:

۱-مدفن امام هادی(ع) و امام عسکری(ع)

۲-سراب مقدس محل غیبت امام زمان(ع)

۳-مدفن نرجس خاتون مادر امام زمان داخل ضریح و پشت قبر امامین

۴-مدفن حکیمه خاتون دختر امام جواد و عمه امام عسکری در پایین پای امامین

۵-سایر مدفونین

  • حسین بن علی الهادی برادر امام عسکری(ع)

  • سمانه مادر امام هادی در کنار امام هادی(ع)

  • سوسن مادر امام عسکری(ع)

  • ابراهیم اشتر نخعی فرزند مالک اشتر در منطقه دُجیل

  • جمیل بن دُرّاج از محدثان شیعه در منطقه دُجیل

  • ابوهاشم جعفری از محدثان داخل ضریح امامین

  • ابن سکیت ابویوسف یعقوب بن اسحاق اهوازی

  • نجاشی دانشمند رجالی شیعه در نواحی سامراء

  • حاج آقا رضا همدانی فقیه بلند آوازه شیعه

  • زید بن موسی بن جعفر معروف به زید النار

  • محمد بن علی الهادی مـعروف به امـامزاده سـید محمد مدفون در شهر بلد در ۴۵ کیلومتری سامرا

 

تذکر:

شهر بلد سی و چهار هزار نفر جمعیت دارد که نوعاً شیعه هستند برگرد حرم مسجدی ساخته شده توسط شیخ زین العابدین سلماسی شاگرد مرحوم سید مهدی بحر العلوم

امام هادی و عسکری در سامرا:

در مورد فراخوانـی اجـباری امـام هـادی بـه شـهرسامراء از ناحیه متوکل عباسی دو نظر وجود دارد

الف:ابن صباغ مالکی در کتاب الفصول المهمه می نویسد در سال ۲۴۳ ق امام هادی به عراق و سامرا فراخوانده شد بنا به این دیدگاه مدت اقامت امام هادی در سامراء حدود ۱۱ سال بوده(۲)

ب:بنا به نظر ابن الجوزی در تذکره الخواص(۳) و ابن شهر آشوب در المناقب(۴) و علامه مجلسی در بحار الانوار(۵) ،خطیب بغدادی در تاریخ بغداد(۶) سال فراخوانی امام هادی به سامرا سال ۲۳۴ ق بوده لذا اقامت ایشان در این شهر ۲۰ و اندی سال بوده است

 

لازم به یادآوری است امام حسن عسکری در دوران کودکی همراه پدر بزرگوارشان به سامرا تشریف آوردند و تا آخر عمر در این شهر تحت نظر خلفا جور عباسی بودند

فعالیتهای امامین عسکریین(ع):

این بخش درس بزرگی است برای روحانیت شیعه چون آن دو بزرگوار در عین حال که به شدت تحت نظر و کنترل می شدند در حدی که از امام حسن عسکری نقل شده: اگر اینجانب را دیدید حتی به سوی من اشاره نکنید چون احتمال خطر جانی برای شما وجود دارد

 

در عین حال برای حراست از اسلام و حفاظت از شیعه و مقابله خلفا و جریانهای فکری انحرافی فعالیتهای فوق العاده انجام دادند از قبیل:

۱-تربیت کردن ۲۸۸ نفر شاگرد در رشته های مختلف علوم همانند فضل بن شاذان ،حسین بن سعید اهوازی، عبدالعظیم حسنی، عثمان بن سعید اهوازی، احمد بن اسحاق اشعری قمی، عثمان بن سعید عمری(۷)

۲-راه اندازی شبکه ارتباطی وکالت با شیعاین مناطق مختلف

۳-مقابله با مکتبهای کلامی منحرف مانند اشاعر و معتزله و…

۴-مبارزه جدی با غلات همانند علی بن حَسَکه قمی قاسم یقطینی محمـد فـهـری ،فـارس بـن حاتـم و حـسن بـن محـمد قمـی(۸)

۵-حمایت و پشتیبانی مالی از شیعـیان در بـرابر فشارهای اقتصادی خلفای عباسی علیه شیعیان

۶-توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها

۷-تبیین جایگاه و نقش ائمه(ع) در قالب زیارت جامعه از امام هادی(ع)(۹)

۸-زمینه سازی و آماده سازی مردم برای دوران غیبت امام عصر عج(۱۰)

 

تعمیر یا تجدید بنای حرمین سامرا:

در طول تاریخ چندین بار حرمین سامرا توسط شیعیان و حکام شیعی مورد تعمیر و تجدید بنا شده است در بعضی نقلها تا ۱۷ مورد نقل شده اشست از قبیل:

۱-در سال ۳۳ ق توسط ناصر الدوله حَمْدانی اولین حاکم شیعی که بنـا حـرم و گـنبد را انـجام داد

۲-در سال ۳۳۷ ق بوسیله معزّ الدوله آل بـویـه ضریحی از چوب ساج و صحن دلگشا ساخت

۳-در سال ۳۶۷ق بوسیله عضد الدوله بویهی بناهای قـبلـی تـخـریـب دوبـاره تجـدید بـنا گـردید

۴-در ســال ۴۵۰ق تـوســط امـیـر ارسـلان بساسیری تعمیر و ساختمانهایی اضافه گردید

۵-در سال ۴۹۵ ق توسط سـلطان برکیاروق سـلجـوقی تجدید درب ها و تعمیر صحن و گنبد صورت گرفت

۶-در سال ۷۴۰ ق توسط شیخ حسن ایلکانی تعمیرات وسیعی در گـنبد گلـدسته ها و حـرم و رواقـها صـورت گـرفـت

۷-در سال ۱۱۰۶ ق توسط سلطان حسین صفوی ترمیم و باز سازی عمارت تخریب شده توسط سلاطین عثمانی و نصب یک ضریح فولادی جدید و مفروش کردن کف حرم و صحن مطهر با سنگ مرمر

۸-در سـال ۱۲۰۰ ق تـوسـط احمـدخـان دنبلی خویی حرمین تجدید بـنا گـردید

 

میر عبداللطیف شوشتری از نوادگان مرحوم سید نعمت الله جزایری در سفرنامه خود بنام تحفه الیالم چنین می نویسد:

احمد خان خویی که یکی از حکام آذربایجان و اخیار زمان بود میرزا محمد رفیع ولد مرحوم میرزا محمد شفیع مستوفی الممالک را که از افاضیل روزگار و ارکان آن دیار بود با وجهی معتد به سامره و سُرّمن رای در اوقاتی که من از مجاوران آستانه کاظمین بودم فرستاد که آن روضه علیا را و سردابی را که در آن غیبت کبری واقع شده است به وضع آستانه نجف اشرف از نو بسازد کارکنان و معماران زبردست از ایران با او بود … و آن عالی بنا را به اتمام رسانیدند و من در آن مکان متبرک با میرزای سابق الالقاب صحبتهای طولانی داشته ام(۱۱)

۹-در سال ۱۲۲۵ق توسط حسین قلی خان دنبلی خویی فرزند مرحوم احمدخان سابق الذکر دو ضریح و دو صندوق مجلل بر روی قبر نرگس خاتون و حکیمه خاتون ساخته و نصب شد(۱۲)

۱۰-در سال ۱۳۱۲ ق توسط میرزای شیرازی رهبر نهضت تنباکو آیینه کاری حرم و رواقها و نصب ساعت بزرگی بر درب قبله صورت گرفت

حوزه علمیه سامرا:

در سال ۱۲۹۱ ق سید محمد حسن شیرازی شاگرد برجسته شیخ مرتضی انصاری و شیخ محمدحسن صاحب جواهر از نجف به سامرا هجرت نمود و حوزه سامرا را تاسیس فرمود و فتوای تحریم تنباکو را از این شهر صادر فرمود و عمر این حوزه حدود ۲۰ سال بود

 

علل هجرت میرزا:

۱اجتناب از ریاست و مرجعیت شیعه

۲اسکان شیعه در مدفن امامین عسکریین(ع)

۳ایجاد وحدت اسلامی میان شیعه وسنی

۴دوری جستن از فضای بسته نجف

مکتب سامرا:

درعین حال که عمر حوزه سامرا کوتاه بوده و از ۲۰ سال تجاوز نکرد لکن به دلیل عظمت علمی میرزای شیرازی و شاگردان برجسته او حوزه سامرا در فقه و اصول و شیوه استدلال و استنباط صاحب مکتب بود که حدود ۱۲ فرق با حوزه نجف و سایر حوزه های علمیه داشت از آن جمله است:

 ۱تکیه بر نصوص و متون بجای قواعد عقلی

۲مقدم داشتن فقه بر علم اصول برخلاف نجف

۳بیان ضابطه بجای حل مسئله

۴عدم استفاده از فلسفه در اصول

۵یاد دادن روش به طلاب

۶مباحثه در کنار تدریس

۷مشارکت دادن شاگرد در تدریس

  

فارغ التحصیلان حوزه علمیه سامراء:

۱شیخ عبد الکریم حائری مؤسس حوزه علمیه قم

۲سید عبدالحسین شرف الدین صاحب المراجعات

۳حاج آقا رضا همدانی صاحب مصباح الفقیه

۴سید محسن امین صاحب اعیان الشیعه

۵حاج آقا بزرگ تهرانی صاحب الذریعه

۶سیدحسن صدر صاحب تاسیس الشیعه

۷شیخ محمد جواد بلاغی صاحب آلاءالرحمن

۸شیخ محمدرضا مظفر صاحب اصول و منطق مظفر

۹شیخ عبدالحسین امینی صاحب الغدیر

 

دو یادآوری:

۱-مرحوم آقـا بزرگ تهرانی کتـابی دارد به نام هدیّه الرازی الی المجدّد الشیرازی.پانصد نفر از شاگردان میرزا را نیز نام می برد

 ۲-تصمیم بر این است در زمینه توسعه عتبات عالیات و بازسازی آن مردم خوی همانند احمد خان و حسین قلی خان دنبلی سهیم باشند و در این زمینه نقش آفرینی حضرات علما بسیار مهم و سرنوشت ساز است

 

پی نوشت:

(۱)امالی/شیخ طوسی ج ۱ مجلس ۱۰ ح ۵۴۵-۸۳

(۲) الفصول المهمه، /ابن صباغ ص ۲۸۳

(۳) تذکره الخواص/ابن جوزی ، ص ۳۲۲،                     

(۴) المناقب/، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۴۰۱                 

(۵) بحار الانوار/مجلسی ، ج ۵۰، ص ۲۰۶ ۲۰۷

(۶) تاریخ بغداد،/خطیب بغدادی ج ۱۲، ص ۵۶             

(۷)سیره پیشوایان/مهدی پیشوایی  ص۶۲۷                     

(۸)الامام الهادی/شریف القرشی ص ۳۳۵

(۹)و همین خورشید امامت ص۱۱۲                              

(۱۰)کمال الدین/شیخ صدوق  ج۲ص ۳۷۹

(۱۱)تحفه العالِم/شوشتری ص ۱۳۷

(۱۲)ره توشه بهشت سامراء /کوثری ص ۲۲

 

مکان: دفتر امام جمعه

موضوع:سامرا و حرمین عسکریین

مناسبت: جلسه توجیهی روحانیت در مورد بازسازی عتبات

 

 

 

 

 

سوال خود را مطرح کنید :