سخنرانی شب سوم ماه محرم(تقسیمات مردم کوفه)

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۶/۱۲
  • عن الحسین بن علی(ع):
  • وَیحَکمْ یا شیعَهَ آلِ اَبی سُفیان ! اِنْ لَمْ یکنْ لَکمْ دینٌ وَ کنْتُمْ لاتـَخافُونَ الْمَعادَ فَکُونُوا اَحْراراً فی دُنْیاکُـم(۱)
  • وای بر شما ای پیروان آل ابی سفیان اگر دینی ندارید و از روز معاد نمی هراسید پس در دنیاتان آزاده باشید
  •  
  • مقدمه:
  • جلسه گذشته در ارتباط با علل انتخاب شهر کوفه از ناحیه اباعبدالله الحسین(ع) برای قیام علیه یزید و حکومت اموی مطالبی به ترتیب زیر مطرح گردید
  • ۱-در سخنان متعدد امیرمؤمنان(ع) در جنگ های جمل و صـفین مردم کـوفه مـورد تمـجید قـرار گرفته اند
  •  
  • ۲-در عصر حکومت امیرمؤمنان(ع) مردم کوفه در مقایسه با دیگر مسلمانان استقبال گسترده ای از امیرمؤمنان کردند
  • ۳-در صدر اسلام به ویژه پس از فتوحات اسلامی شهر کوفه از نظر جغرافیایی ،اقتصادی و سیاسی از ویژگی های برجسته ای برخوردار بود
  • ۴-نوع مردم کوفه پیروان و شیعیان اهل بیت بودند
  • ۵-در میان مسلمانان آن عصر تنها مردم کوفه بودند که ۱۲ هزار نامه به امام حسین(ع) نوشته و از او برای هدایت مردم به کوفه دعوت کردند
  •  
  • اکنون ادامه بحث را با بررسی تقسیمـات مردم ساکن در شهرکوفه پی می گیریم:
  • تقسیمات مردم کوفه:
  • مردم ساکن در کوفه جدید التأسیس در دوران خلیفه دوم از گروه ها و نژادهای مختلف تشکیل شده بودند که به ترتیب زیر مورد اشاره قرار می گیرند
  •  
  • ۱-مسلمان و غیر مسلمان
  • مردمان کوفه را از نظر اعتقادی می توان به دو بخش مسلمان و غیر مسلمان تقسیم کرد
  •  غیر مسلمانان کوفه عبارت بودند از مسیحیان عرب از بنی تَغْلِب ،مسیحیان نَجران ، مسیحیان نَبْطی ،یهودیانی که در زمان خلیفه دوم از شبه جزیره عربستان رانده شده بودند و زردشتیان ایرانی(۱)
  •  
  • لازم به یادآوری است که این بخش از مردمان کوفه در مجـموع قسـمت ناچـیزی از کل جمـعیت بودند
  •  
  • بخش مسلمانان کوفه را از لحاظ گرایش های سیاسی می تـوان بـه مـوارد زیـر تقـسیم کـرد
  • ۱-هواداران اهل بیت(ع)
  • در عصر قیام عاشورا کوفه کانون هواداران اهل بیت(ع) بود ولی این بدان معنا نیست که همه کسانی که به اهل بیت(ع) اظهار ارادت می کردند پیروان راستین آنها و شیعه به مفهوم حقیقی این کلمه بودند بلکه هواداران اهل بیت و مدعیان تشیع در آن دوران به چند گروه تقسیم می شدند که عبارتند از:
  •  
  • الف:شیعیان راستین
  • برترین گروه شیعیان کسانی بودند که به راستی به خاندان پیامبر(ص) عشق می ورزیدند و در پنهان و آشکار از آرمان های آنان دفاع می کردند
  • در کلام امام صادق(ع) که دوستداران اهل بیت را به سه گروه تقسیم فرموده در رابطه با گروه اول چنیـن فـرمود:
  • و طَبَقهٌ یـُحِبُّونا فـی السِّرِّ وَ العَلانِیَهِ هُمُ النَّمَطُ الأعـلـى
  • گروهی که ما را(اهل بیت) آشکارا و پنهان دوست دارند آنان در بالاترین درجه اند
  • فـَمِن بَینِ مـَجروحٍ و مَذبوحٍ مُتَفَرِّقینَ فی کُلِّ بِلادٍ قاصِیَهٍ
  • تعدادى از آن ها مجروح و تعدادى سر بریده شدند و در شهرهاى دور افتاده پراکنده گردیدند
  • بِهِم یَشْفِى اللّه ُ السَّقیمَ و یُغْنِی العَدیمَ وبِهِم تُنصَرونَ و بـِهِمْ تـُمْطَرونَ و بـِهِمْ تُـرْزَقـونَ
  • به وسیله آنان بیمار شفا مى یابد و نادار توانگر مى شود. به وسیله آن ها شما یارى مى شوید و باران بر سرتان مى بارد و روزى داده مى شوید
  • و هُمُ الأَقَلُّونَ عَدَدا، الأَعظَمونَ عــِنـدَ اللّه ِ قـَدْرا و خَـطـَرا(۱)
  • آنان هرچند تعدادشان کم است، اما در پیشگاه خداوند قدر و منزلت بزرگى دارند
  •  
  • توضیح:
  • در عصر قیام عاشورا شخصیت هایی همانند حبیب بن مظاهر اسدی ،مسلم بن عوسجه و ابوثمامه صائدی نمونه هایی شناخته شده این دسته از شیعیان و علاقمندان اهل بیت در کوفه بودند که پس از مرگ معاویه در خانه سلیمان بن صرد خزاعی جمع شدند و باب نامه نگاری به امام حسین(ع) پس از مرگ معاویه به دست این گروه گشوده شد
  • لازم به یادآوری است که این گروه از دوستان اهل بیت(ع) در روایات گروهی معرفی شدند که از اهل بیتند و رو به کوی اهل بیت دارند در حدیثی تعبیر چنین است
  • صِنْفٌ مِنّا وَ اِلَیْنا(۲)      
  • گروهی که از ما و شیفته ما هستند
  •  
  • و یا در تعبیر بعضی از روایات آنان به طلای سرخ تشبیه شدند که با ورود به آتش ناب تر می شوند
  • صِنْفٌ کَالذَّهَبِ الْاَحْمَرِ کُلَّما اُدْخـِلَ الـنـّارَ اِزْدادَ جَـوْدَهً(۱)
  • آنان گروهی همچون طلای سرخند که هر گاه وارد آتش شوند ارزشمند تر می شوند
  • ادامه بحث در جلسه بعدی انشالله
  •  
  • روضه حضرت رقیه(س):
  • مقدمه:
  • ابتدا لازم به یادآوری است که ما در سالهای گذشته در روضه مربوط به دختر ۴ ساله امام حسین(ع)(حضرت رقیه)دیدگاه های تعدادی از دانشمندان را مورد بررسی قرار دادیم از جمله:
  • ۱-مرحوم عماد الدین طبری در کتاب کامل بهائی(۲)
  • ۲-مرحوم سید بن طاووس در کتاب الملهوف(۳)
  • ۳-مرحوم شیخ عباس قمی در کتاب نفس المهموم(۴)
  • ۴-مرحوم سید محسن امین در کتاب اعیان الشیعه(۵)
  • ۵-آیت ا.. مکارم شیرازی در کتاب عاشورا و ریشه ها(۶)
  • ابن عماد می نویسد:
  • زنان خاندان نبوت در دوران اسارت حال شهدای کربلا را از پسران و دختران آنان پوشیده نگه میداشتند و به هر کودکی وعده هایی میدادند که پدر تـو به فلان سفر رفته است باز می آید تا آنان را به کنار خانه یزید در شام آوردند.
  • دختری بود چهار ساله(رقیه) شبی از خواب بیدار شد و گفت پدر من حسین(ع) کجاست؟این ساعت او را به خواب دیدم سخت پریشان شد زنان و کودکان جمله در گریه افتادند و فغان از ایشان برخاسـت
  • یزید خـفته بود بیدار شد موضوع را به او اطلاع دادند آن لعین گفت سر پدر او را بیاورند و در کنار او بگذارند سر را آوردند و کنار او گذاشتند پرسید این چیست؟
  •  
  • گفتند سر پدر توست آن دختر ترسیـد و فـریاد کـشید و رنجور شد و در آن چند روز جان به حق تسلیم کرد.(۱)
  • نام فاطمه در شعر منسوب به حضرت زینب(س):
  • در کتب مقاتل نقل شده وقتی که حضرت زینب در بازار کوفه چشمشان به سر مبارک اباعبدالله در بالای نیزه افتاد بی اختیار شد و از شدت اندوه سرش را به چوبه ی محمل زد آنگاه با سوز و گداز تمام در حالی که به سمت آن سر اشاره میکرد این اشعار را خواند
  • ما تَوَهـَّمْتُ یا شَقیقَ فُؤادی     
  • ای پاره دلم هرگز گمان نمی کردم
  • کانَ هـذا مُـقَـدَّراً مَکـْتوبا        
  • چنین صحنه ای مقدر شده باشد
  • یا أَخی فاطِمَ الصَّغیرَهَ کَلِّمْها       
  • ای برادر با فاطمه کوچک خود سخن بگو
  • فَـقـَدْ کـادَ قَـلْبُـها أَنْ یَذوُبا(۲)
  • چرا که نزدیک است قلبش از اندوه ذوب شود
  • یادآوری:
  • لازم به یادآوری است بعضی از محققان با استناد بـه این بخش از شعر منسوب می گویند نام آن دختر خرابه نشین حضرت فاطمه بوده است
  • پی نوشت:
  • (۱) بحارالانوار/مجلسی ج ۴۶ ، ص ۵۱
  • (۲)حیات الامام الحسین ج۲ ص ۴۴۰-۴۴۵                                                   
  • (۳)تحف العقول /ابن شعبه حرانی ص ۳۲۵
  • (۴)مشکاه الانوار ص ۱۲۷ ح ۲۹۷                                           
  • (۵)کشف الغمه/اَربلی ج۲ ص ۳۴۴                            
  • (۶)فوائد الرضویه/ محدث قمی ج۱ ص۲۰۲            
  • (۷)الملهوف (لهوف)/سید بن طاووس ص ۱۴۱
  • (۸)ترجمه نفس المهموم /نظری ص۵۶۱                   
  • (۹)اعیان الشیعه/سید محسن امین ج۷ ص۳۴            
  • (۱۰)عاشورا ریشه ها و /مکارم شیرازی ص۶۱۷
  • (۱۱)فوائد الرضویه/ محدث قمی ج۱ ص۲۰۲
  • (۱۲)بحار الانوار /مجلسی ج۴۵ ص۱۱۴-۱۱۵
  •  
  •  
  •                                                

سوال خود را مطرح کنید :