شرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع)

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۴/۰۸
  • عن الصّادق (ع): 
  • مَنِ انْـتَظَرَ بِـمُعاجَـلَهِ الْفُرْصَهِ مُـؤاجَـلَـهَ الْاِسْـتِـقـْصاءِ سـَلَـبْـتَهُ الْاَیّامُ فـُرْصَـتَـهُ
  • به هر کسی فرصتی دست دهد و او به انتظار دست دادن فرصت کامـل آن را تـأخیر انـدازد روزگـار همـان فرصـت را نـیز از او می رباید
  • لِأَنَّ مِنْ شَأْنِ الایّامِ السَّلبَ وَ سَـبـیـلُ الــزَّمَـنِ الْـفُــوتُ(۱)
  •  زیرا کار ایام ربودن است و شیوه زمان از دست رفتن
  •  
  • مقدمه:
  • ابتدا لازم به ذکر است که قبل از دوران امامت امام صادق(ع) و از زمان رحلت پیامبر چندین حادثه تلخ علیه اهل بیت(ع) و پیروان آنها اتفاق افتاد از قبیل:
  • ۱-جعل حـدیـث عـلـیه اهل بیت(ع)
  • ۲-سبّ امیرمؤمنان(ع) در منابر و خطبه ها
  • ۳-راه اندازی ۳ جنگ علیه امیرمؤمنان(ع)
  • ۴-خانه نشین ساختن امام مجتبی(ع)
  • ۵-قتل عام فرزندان پیامبر(ص) در کربلا
  • ۶-قتل عام توابیان کوفه بعد از کربلا
  • ۷-قتل عام علویان و شیعیان توسط حَجّاج
  •  
  • شرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع):
  • ۱-حاکمیت ۵ نفر از بنی امیه و ۲ نفر از بنی عباس
  • ۲-درگیری نظامی میان امویان و عباسیان
  • ۳-قیامهای متعدد علویان حجاز
  • ۴-ظهور جریانهای متعدد کلامی انحرافی از قبیل: معتزله،اشاعـره،مرجـئه،خوارج،متـصوفه،غلات ،ملحدین،مجسمه،جبریه،مشبهه،تناسخیه،زنادقه(۲)
  • ۵-ظهور تفکرات مادی گرایانه از سوی امثال ابن ابی العوجاء
  • ۶-گسترش شبهات متعـدد دینی از سوی پیروان مکتبهای غیر دینی
  • ۷-کنترل شدید ارتباطات امام از سوی امویان و عباسیان
  • ۸-توسعه و گسترش دایره کـشور اسلامی و نیاز شدید تازه مسلمانان به تبیین معارف اسلامی از ناحیه امام صادق(ع)(۳)
  • فعالیتهای امام صادق(ع):
  • ۱-تربیت متجاوز از چهار هزار شاگرد در رشته های مخـتلف علـوم شیـخ مفـید ره می نـویسد:
  • فَاِنَّ أَصْحابَ الحدیثِ قَدْجَمَعُوا أَسْـماءَ الرُّواهِ عَـنْهُ(ع) مِنَ الثـِّقاهِ عَلی اِخْتِلافِهِمْ فِی الْآراءِ وَ الْمَقالاتِ فَکانُوا اَرْبَعَهَ آلافِ رَجُلٍ(۴)
  • ۲-انجام مناظرات متعدد علمی و کلامی با پیروان مکاتب و مذاهب از جمله مناظره با ابوحنیفه در زمینه بطلان قیاس(۵)
  • ۳-اعزام نماینده به مناطق مختلف جهت تبلیغ اسلام ناب
  • ۴-موضع گیری قاطع در برابر گروهها سیاسی انحرافی به طوریکه در پاسخ نامه ابومسلم خراسانی می نویسد:
  • ما اَنْتَ مِنْ رِجالی وَلا الزَّمانُ زَمانی(۶)
  • ۵-تبیین احکام و مـعارف اسـلامی به شـیوه خـاص اهل بیت(ع) و امام(ع) در این زمینه می فرماید:
  • نَحْنُ قوْمُ فَرَضَ اللهُ طاعَتَنا وَ اَنْتُـمْ تَأْتَمّونَ بِمَنْ لا یُعْذَرُ النّاسُ بِجَهالَتِهِ(۷)
  •  و در روایت دیگر فرمود:
  • اَیَّتُهَا اَلْعِصابَهُ عَلَیْکُمْ بآثارِ رَسولِ اللهِ وَ سُنَّتِهِ وَ آثارِ اَلْاَئِمَهِ الهُداهِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ رَسولِ اللهِ مِنْ بَعدِهِ وَ سُـنَّتِهِم فَاِنَّهُ مَنْ اَخَذَ بِذلکَ فَقَدِ اهْتَدی وَ مَنْ تَرَکَ ذلِکَ وَ رَغِـبَ عَنْهُ ضَـلَّ لِاَنّـَهُمْ هُمُ الَّـذینَ امـر اللهُ بِـطاعَتِـهِم وَ وِلایـَتِـهِمْ(۸)
  • ۶-تدوین مجموعه های حدیثی اهل بیت(ع) تحت عنوان اصول اربعمأه توسط شاگردان امام صادق(ع)(۹)
  •  
  • حوزه های علمیه و پاسداری از فقه اهل بیت(ع):
  • ۱-راه انـدازی مـدارس عـلمیه در نـوع کشورها و شهرهای شیعه نشین از قبیل:مدیـنه کوفـه،قـم،ری،سامـرا،نـجف،کربلا،جبل عامل،حلب،مشهد،اصفهان
  • ۲-حفظ فرهنگ اهل بیت(ع) از طریق تبلیغ و تدوین کتب علمی در رشته های مختلف علوم اسلامی
  • ۳-تربیت شاگرد در رشته های مختلف علوم برای رفع نیازمنـدیهای دیـنی و فرهنگی مسـلمانـان
  • ۴-پاسخگویی به پرسشهای دینی و شبهات وارده از سوی یاوه گویان در موضوعات مختلف کلامی ،فقـهی و
  •  ۵-مبارزه با حاکمان جور،جریانهای انـحرافی و بدعت گذاران در دین در طول تاریخ اسلام(۹)
  • روضه آتش زدن خیام:
  • امام صـادق(ع) در جـریان آتـش زدن خـانـه خـویـش گریه می کرد و از علت آن سوال شد در پاسخ فرمـود:
  • فَتَذَکَّرْتُ فِرارَ عِیالِ جَدّیَ الْحُسَیْنِ یَوْمَ عاشورا مِنْ خَیْمَهٍ اِلی خَـیْـمـَهٍ وَ مِـنْ خـِباءٍ اِلـی خِباءٍ(۱۰)
  • به یاد بانوان جدم حسین در روز عاشورا افتادم که از خیمه ای به خیمه دیگر و از پناه گاهی به پناه گاه دیگر فرار می کردند
  •  
  • ۲-مرحوم شیخ مفید از حمید بن مسلم نقل میکـند:
  • فَوَ اللهِ لَقَدْ کُنْتُ اَرَی الْمَرأَهَ مِنْ نِسائِهِ وَ بَـناتِـهِ وَ اَهْلـِهِ تُنازِعُ ثَوْبَها عَنْ ظَهْرِها حتّی تُغْلَبَ عَلیهِ فَیُذْهَبُ بِهِ مِـنـْها
  • به خدا قسم من زنی از خـانـدان حسیـن را دیـدم که لباسش را به تن نـگـه مـی داشـت که نبرند و در این مورد پـافشاری میـکرد ولـی سرانجـام به زور از تـنش کشیـده و بـردند
  •  
  • ۶-مرحوم محدث قمی در نفس المهموم می نویسد در کوفه خانمی به نام ام حبیبه حضرت زینب را شناخت از پشت بام کنار کجاوه ایشان آمد عرض کرد خانم هر امری داشته باشید من اطاعت می کنم حضرت زینب فرمود اگر لباس اضافی داری برای ما بیاور(۱۱)
  •  
  •  
  • پی نوشت:
  • (۱)تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۳۸۱          
  • (۲)الارشاد/شیخ مفید (مترجم) ج۲ ص ۲۵۲
  • (۳)الملل و النحل/شهرستانی ج۱ ص۱۵۴              
  • (۴)الارشاد/شیخ مفید ص۲۷۱
  • (۵)بحار الانوار ج۲ ص۲۲                                
  • (۶)سیره پیشوایان /مهدی پیشوایی ص۳۵۴
  • (۷)اصول کافی/کلینی ج۱ص۱۸۶                     
  • (۸)وسائل الشیعه/حر عاملی ج۱۸ ص۲۳
  • (۸)اعیان الشیعه /عاملی ج۱ص۲۰۱                    
  • (۹)یادداشتهای شخصی
  • (۱۰)کتاب مأساه الحسین ص ۱۱۷                       
  • (۱۱)نفس المهموم/محدث قمی ص ۳۹۲
  •  
  • مکان:مسجد ملااحمد
  • موضوع:شرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع)
  • مناسبت:شهادت امام صادق(ع)
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :