فلسفه بعثت انبیا

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۱/۱۵
  • قال الله تبارک و تعالی:
  • وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَـمـِنـْهُمْ مَنْ هَـدَى اللَّهُ وَمِـنـْهُمْ مَنْ حَـقّـَتْ عَـلـَیْـهِ الـضـَّلَالَـهُ(۱)
  • و در حقیقت در میان هر امتى فرستاده‏ اى برانگیختیم [تا بگوید] خدا را بپرستید و از طاغوت [=فریبگر] بپرهیزید پس از ایشان کسى است که خدا [او را] هدایت کرده و از ایشان کسى است که گمراهى بر او سزاوار است
  •  
  • مقدمه:
  • جلسه به مناسبت ۱۷ رجب فرخنده عید مبعث رسول اکرم حضرت محمد بن عبدالله(ص) تشکیل گردیده است لذا تناسب دارد در این جلسه فلسفه بعثت انبیاء مورد بحث قرار بگیرد .خوشبختانه این موضوع بصورت صریح و گسترده در آیات متعدد قرآن مورد اشاره قرار گرفته است لذا مواردی را یادآوری می کنیم
  •  
  • ۱-تعلیم و تربیت مردم
  • در سوره جمعه آیه ۲ می فرماید:
  • هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّــیهِمْ وَیـُعـَلّـِمُهُمُ الْکِـتَابَ وَالـْحـِکْـمَهَ(۲)
  • او کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت تا آیاتش را بر آنها بخواند، و آنها را پاکیزه کند، و کتاب و حکمت بیاموزد
  •  
  • ۲-اقامه قسط و عدل
  • در سوره حدید آیه ۲۵ می فرماید:
  • لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْـمِیـزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ(۳)
  • ما رسولان خود را با دلائل روشن فرستادیم، و با آنها کتاب (آسمانی) و میزان (شناسائی حق و قوانین عادلانه) نازل کردیم، تا مردم قیام به عدالت کنند
  •  
  • ۳-آزادی بشر از ستم ستمگران
  • در سوره اعراف آیه ۱۵۷ می فرماید:
  • وَ یَــضَـعْ عَـنـهُـمْ اِصـرَهُـمْ وَ الاَغْلالَ اَلـَّتی کانَتْ عـَلَیـْهِم (۴)
  • و بارهای سنگین و زنجیرهائی را که بر آنها بود (از دوش و گردنشان بر می‏دارد
  •  
  • ۴-خارج ساختن مردم از تاریکی ها
  • در سوره ابراهیم آیه ۱ می فرماید:
  • کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ(۵)
  • این کتابی است که بر تو نازل کردیم تا مردم را از تاریکیهای (شرک و ظلم و طغیان) به سوی روشنائی (ایمان و عدل و صلح) به فرمان پروردگارشان درآوری، به سوی راه خداوند عزیز و حمید. (
  • ۵-بشارت و انذار 
  • در سوره انعام آیه ۴۸ می فرماید:
  • وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِینَ إِلَّا مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ(۶)
  • ما پیامبران را جز برای بشارت و بیم نمی‏فرستیم آنها که ایمان آورند و (خویشتن را) اصلاح کنند نه ترسی دارند و نه غمگین می‏شوند
  •  
  • ۶-اتمام حجّت برای بشر
  • در سوره نسا آیه ۱۶۵ می فرماید:
  • رُسُلًا مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَـى اللَّهِ حُجَّهٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَکَـانَ اللَّهُ عَـزِیـزًا حَکِیمًا(۷)
  • پیامبرانی که بشارت دهنده و بیم دهنده بودند، تا برای مردم بعد از این پیامبران بر خدا حجتی باقی نماند (و بر همه اتمام حجت شود) و خداوند توانا و حکیم است.
  •  
  • ۷-رفع اختلافات بشر
  • در سوره بقره آیه ۲۱۳ می فرماید:
  • کَانَ النَّاسُ أُمَّهً وَاحِدَهً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ(۸)
  • مردم (در آغاز) یک دسته بودند، (و تضادی در میان آنها وجود نداشت. بتدریج جوامع و طبقات پدید آمد و اختلافات و تضادهایی در میان آنها پیدا شد، در این حال) خداوند، پیامبران را برانگیخت، تا مردم را بشارت و بیم دهند و کتاب آسمانی، که به سوی حق دعوت می‏کرد، با آنها نازل نمود، تا در میان مردم، در آنچه اختلاف داشتند، داوری کند
  • ۸-یادآوری نسبت به فطریات
  • در سوره غاشیه آیه ۲۱ می فرماید:
  • فَـذَکِّـر اِنَّـما اَنْـتَ مُذَکِّر(۹)
  • پس تذکر ده تو فقط تذکر دهنده‏ ای
  • ۹-دعوت به زندگی انسانی   
  • در سوره انفال آیه ۲۵ می فرماید:
  • یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ(۱۰)
  • ای کسانی که ایمان آورده‏ اید دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنید هنگامی که شما را به سوی چیزی می‏خواند که مایه حیاتتان است
  •  
  • ۱۰-عبادت خدا و مبارزه با طاغوت
  • در سوره نحل آیه ۳۶ می فرماید:
  • وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَـمـِنـْهُمْ مَنْ هَـدَى اللَّهُ وَمِـنـْهُمْ مَنْ حَـقّـَتْ عَـلـَیْـهِ الـضـَّلَالَـهُ(۱۱)
  • و در حقیقت در میان هر امتى فرستاده‏ اى برانگیختیم [تا بگوید] خدا را بپرستید و از طاغوت [=فریبگر] بپرهیزید پس از ایشان کسى است که خدا [او را] هدایت کرده و از ایشان کسى است که گمراهى بر او سزاوار است
  •  
  • نتیجه:
  • تاکنون ۹ مورد از اهداف و فلسفه بعثت انبیاء به ترتیب زیر مورد اشاره قرار گرفـت که انشالله هر کدام از این ایات باید در فرصت مناسب بررسی ،تحلیل و تفسیر بشوند
  • ۱-تعلیم و تربیت مردم                                         
  • ۲-اقامه قسط و عدل
  • ۳-آزادی بشر از ستم ستمگران
  • ۴-خارج ساختن مردم از تاریکی ها
  • ۵-بشارت و انذار 
  • ۶-اتمام حجّت برای بشر
  • ۷-رفع اختلافات بشر
  • ۸-یادآوری نسبت به فطریات
  • ۹-دعوت به زندگی انسانی
  • فلسفه بعثت از دیدگاه روایات:
  • در تعداد زیادی از روایات همانند آیات قرآن اهداف و فلسفه های متعددی برای بعثت انبیاء مطرح شده است به عنوان نمونه مواردی را یادآوری می کنیم:
  •  
  • الف:امیرمؤمنان(ع) می فرماید:
  • فبَعَثَ فیهِم رُسُلَهُ و واتَرَ إلَیهِم أنبیاءهُ
  • خداوند رسولانش را در میان انسانها مبعوث ساخت و پیامبرانش را پی در پی به سوی آنان فرستاد
  • لِیَستَأدُوهُم مِیثاقَ فِطرَتِهِ       
  • تا وفای پیمان به فطرت را از آنان بخواهند
  • و یُذَکِّروهُم مَنسِیَّ نِعمَتِهِ        
  • و نعمت های فراموش شده او را یادآوری کنند
  • و یَحتَجُّوا علَیهِم بالتَّبلیغِ         
  • و با تبلیغ فرمان خدا حجت را بر آنان تمام نمایند
  • و یُثیروا لَهُم دَفائنَ العُقولِ      
  • و گنجینه های عقول را آشکار سازند
  • و یُرُوهُم آیاتِ المَقدِرَهِ(۱۲)       
  • و نشانه هاى قدرت [خدا] را به آنها نشان دهند.
  •  
  • ب:امیرمؤمنان(ع) فرمود:
  • فَإنَّ اللَّهَ تَبارَکَ وَ تَعَالَی‌ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّی‌ اللَهُ عَلَیْهِ وَ ءَالِهِ بِالْحَقِّ
  • خداوند تبارک و تعالی(حضرت) محمد(ص) را به حق مبعوث فرمود
  • لِیـُخـْرِجَ عِـبَادَهُ مِـنْ عِبَادَهِ عِبَادِهِ إلَـی‌ عِبَادَتِهِ وَ مِنْ عُهُودِ عِبَادِهِ إلَی‌ عُهُودِهِ
  •  تا بندگانش را از عبادت بندگان به عبادت خدا فرا خواند و از پیمان بندگان به پیمان خودش دعوت کند
  • وِ مِنْ طَاعَهِ عِبَادِهِ إلَی‌ طَاعَتِهِ وَ مِنْ وِلَایَهِ عِبَادِهِ إلَی‌ وِلَایَتِهِ
  • و از اطاعت فرمان بندگان به اطاعت فرمانش،و از ولایت(قیمومت)بندگان به ولایت خویش
  • بَشِیرًا وَ نَـذِیـرًا وَ دَاعـِیـًا إلَـی‌ اللَهِ بِـإذْنِـهِ وَ سِـرَاجًـا مـُنِـیـرًا(۱۳)
  • او بشارت دهنده و بیم دهنده بود و به اذن خداوند به سوی او دعوت می کرد و چراغ پرفروغی بود
  •  
  •  
  • ج:پیامبر خدا(ص) فرمود:
  • إِنّـَمَا بُـعـِثْـتُ لِأُتـَمِّـمَ مَـکـارِمَ الْأَخْـلَاقِ(۱۴)
  • به راستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.
  •  
  • پی نوشت:
  • (۱)سوره نحل آیه شریفه ۳۶                                                         
  • (۲)سوره جمعه آیه شریفه ۲                                                   
  • (۳)سوره حدید آیه شریفه ۲۵
  • (۴)سوره اعراف آیه شریفه ۱۵۷                    
  • (۵)سوره ابراهیم آیه شریفه ۱                       
  • (۶)سوره انعام آیه شریفه ۴۸                         
  • (۷)سوره نساء آیه شریفه ۱۶۵
  • (۸)سوره بقره آیه شریفه ۲۱۳                            
  • (۹)سوره غاشیه آیه شریفه ۲۱                            
  • (۱۰)سوره انفال آیه شریفه ۲۵                            
  • (۱۱)سوره نحل آیه شریفه ۳۶                             
  • (۱۲)نهج البلاغه خطبه ۱                    
  • (۱۳)روضه کافی/کلینی ج۸ ص ۳۸۶
  • (۱۴)بحار الانوار/مجلسی ج۱۶ ص ۲۱۰
  • مکان: مسجد ملااحمد خوی
  • موضوع:فلسفه بعثت انبیا
  • مناسبت: عید سعید مبعث پیامبر خدا(ص)
  •  
  •  
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :