قرآن از دیدگاه نهج البلاغه(سخنرانی شب ۲۱ رمضان)

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۳/۰۷
  • موضوع بحث:      
  • قرآن از دیدگاه نهج البلاغه
  • مقدمه:
  • موضوع بحث قرآن از دیدگاه نهج البلاغه است و به دو علت زیر ایـن موضـوع انتـخاب گـردید
  • ۱-شب ۲۱ احتمال دارد شب قدر و شب نزول قرآن بوده باشد پس تناسب دارد از قـرآن بحـث شـود
  • ۲-شب ۲۱ شب شهادت امیرمؤمنان(ع) است و مهم ترین و مستندترین مجموعه مکتوب که بتواند منعکس کننده افکار و اندیشه نورانی امیرمؤمنان(ع) بویژه در مورد قرآن باشد نهج البلاغه است که متشکل از:
  • الف:      ۲۳۹ خطبه
  • ب:        ۷۹ نامه
  • ج:        ۴۷۲ حکمت و پند
  •  
  • چند نکته لازم به یادآوری:
  • قبل از پرداختن به دیدگاه های امیرمؤمنان(ع) در مـورد قرآن ضرورت دارد چند نکته را بعنوان مقـدمه بـحث یادآوری کنیم
  • نکته اول:
  • مسلمانان از دو امانت رسول خدا(ص) که بعنوان آخرین توصیه آنحضرت می باشند و بطور متواتر در میان مذاهب اسلامی مطرح می باشد غفلت کردند إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا، کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی تمامی مصائب و مشکلات مسلمانان در طول تاریخ ریشه در این غفلت دارد
  • نکته دوم:
  • علی رغم جدایی مسلمانان از حقیقت قرآن پرداختن به ظاهر آن رواج و رونق خوبی دارد عموم مسلمین آن را کتاب آسمانی می دانند که در شب قدر بر پیامبر (ص) نازل شده است
  • نکته سوم:
  • پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران توجه به قرآن بیشتر شده و روز به روز در حال توسعه و گسترش است اگر درست مدیریت شود انشالله نتایج مطلوب بدست خواهد آمد
  • قرآن در نهج البلاغه:
  • بیش از ۲۰ خطبه از خطبه های نهج البلاغه به تبیین جایگاه قرآن و بیان ویژگیها و تشریح نقش آن در جامعه پرداخته است بعنوان نمونه مواردی را بصورت فهرست یادآوری می کنیم انشالله
  • ۱-به قرآن چنگ بزنید
  • عَلَیْکُمْ بِکِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ       
  • شما را به کتاب خدا توصیه میکنم چون
  • اَلْـحَبْلُ الـْمَتِینُ         
  • آن دستاویز محکم است
  • وَ النُّورُ الْـمُبِینُ         
  • و نور روشنگر است
  • وَ الشِّفَاءُ النَّافِعُ       
  • و شفابخش سودمند است
  • وَ الـرِّیُّ الـنَّاقِعُ        
  • و تشنگان را سیراب می کند
  • وَ الْعِصْمَهُ لِلْمُتَمَسِّکِ
  • و برای پناه برنده به او امان است
  • وَ النَّجَاهُ لِـلـْمُتَعَلِّقِ(۱)
  • و نجات دهنده چنگ زننده به اوست
  • ۲-قرآن سامان بخش زندگی است
  • أَلَا إِنَّ فِیهِ عِلْمَ مَا یَأْتِی وَ الْحَدِیثَ عَنِ الْمَاضِی وَ دَوَاءَ دَائِکُمْ وَ نَظْمَ مَا بَیْنَکُمْ(۲)
  • در قرآن دانش آینده و حدیث روزگاران گذشته است و شفابخش دردهای شما و سامان دهنده امور فردی و اجتماعی شماست
  • توضیح:
  • اگر تاریخ اسلام و مسلمانان را در طول حدود چهارده قرن و نیم مورد بررسی قرار بدهیم و تمامی حوادث مهم و تلخ را مرور کنیم شاید هیچکدام آنها تأسف بارتر از امروز نبوده است
  • برای اثبات این مدعی لازم است چند نمونه از بدبختیهای فعلی مسـلمانان را یـادآوری کنیم:
  • ۱-نوع ملتها و کشورهای تحت سلطه استعمار در جهان سالها تلاش و مبارزه نمودند در نهایت به استقلال رسیدند لکن امروز نوع حاکمان کشورهای اسلامی به آمریکا وابسته اند و تمامی ذخایر و معادن مسلمانان را در اختیار آمریکا قرار می دهند و مدام از ناحیه آنان نیز تحقیر می شوند
  •  
  • ۲-نوع کشورهای غربی و اروپایی به سرکردگی آمریکا و حاکمان مزدور عربستان سعودی در این کشور گروه های تکفیری را سازماندهی و حمایت نموده و برای کشتن مسلمانان بی گناه به کشورهای اسلامی اعزام می کنند تا از این طریق هم اسلام را بکوبند و هم مسلمانان را وحشی و آدم کش معرفی کنند و از سوی دیگر استمرار حاکمیت خود بر این کشور ها را تثبیت کنند
  •  
  • ۳-با اینهمه ظلم و جنایت و اشغالگری که علیه مسلمانان و کشورهای اسلامی اتفاق می افتد چه از طرف حاکمان مزدور و چه از طرف آمریکا و چه از ناحیه اسرائیل و یا گروه های تکفیری نوع علماء و گروه های اسلامی سکوت اختیار کرده و عملاً این جنایات را تأیید می کنند حتی بعضاً با بی شرمی تمام به نفع ستمگران به اصطلاح فتوا صادر می کنند
  •  
  • ۴-بدتر از همه متجاوز از هفتاد سال است که اسرائیل بصورت روزمره مسلمانان سنّی مذهب فلسطین را می کشد و تنها ملت و کشوری که چهل سال است با اسرائیل مبارزه می کند و تاوان آن را می پردازد جمهوری اسلامی و ملت ایران است
  •  
  • در مقابل عربهای بی عرضه بجای هم صدا شدن با ایران علیه اسرائیل غاصب، علیه جمهوری اسلامی قیام نموده و با اسرائیل طرح برادری می ریزند ریشه تمامی این مصائب و بدبختی ها جدایی مسلمانان از قرآن است
  •  
  • امیرمؤمنان(ع) در خـطـبه ۱۴۷ نهـج البلاغـه شرایـط تأسف بار فعلی مسلمانان را چنین بیان فرموده است
  • سَیَأْتِـی عَلَیْکُـمْ مِنْ بَـعْـدِی زَمَانٌ لَیْسَ فِـیـهِ شَیْ‏ءٌ أَخْفَى مِنَ الْحَقِّ وَ لَا أَظْهَرَ مِنَ الْبَاطِلِ
  • پس از من بر شما روزگاری خواهد رسید که چیزی پنهان تر از حق و آشکارتر از باطل نخواهد بود
  • وَ لَیْسَ عِنْدَ أَهْلِ ذَلِکَ الزَّمَانِ سِلْعَهٌ أَبْوَرَ مِنَ الْکِتَابِ إِذَا تُلِیَ حَقَّ تِلَاوَتِهِ  
  • نزد مردم آن زمان کالایی زیانمندتر از قرآن نیست اگر آن را درست بخوانند و تفسیر کنند
  • وَ لَا أَنْفَقَ مِنْهُ إِذَا حُرِّفَ عَنْ مَوَاضِعِهِ(۳)
  • و متاعی سودتر از قرآن یافت نمی شود آنگاه که آن را تحریف نمود و معانی دلخواه خود را رواج دهند
  • شهادت امیرمؤمنان(ع):
  • محمد بن الحنفیه می گوید:
  • أخَذْنا فی جِهازِهِ لَیْلاً وَ کانَ الْحَسَنُ(ع) یُغَسِّلُهُ وَالْحُسَیْنُ یَصُبُّ الماءَ عَلَیه…ثُمَّ وَضَعُوهُ عَلَی السَّریرِ وَ تَقَدَّمَ الْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ(ع) اِلَی السَّریرِ مِنْ مُؤَخَّرِهِ وَ اِذاً مُقَّدَمُهُ قَدْ اِرْتَفَعَ وَ لایُری حامِلُه(۴)
  •  
  • سخنرانی امام حسن(ع):
  • پس از شهادت و دفن امیرمؤمنان(ع) امـام حـسـن مجتبی(ع) به مردم سخنرانی فرمود و چنین گفت:
  • قُـبِـضَ فـی هـذِهِ الْلـَّیـْلَـهِ رَجُـلٌ لَـمْ یـَسْبِـقْهُ الاوَّلُـونَ بِـعَمَلٍ و َلایُدْرِکْـهُ الْآخِرونَ بِعَمَلٍ
  • در این شب مردی از دنیا رفت که پیشینیان در کردار از او پیشی نجستند و آیندگان نیز در کردار به او نرسند
  • کانَ یُجاهِدُ مَعَ رَسُولِ اللهِ فَیَقیهِ بِنَفْسِهِ و کـانَ رَسُـولُ اللهِ یُـوَجّـِهُـهُ بِـرایـَتِهِ فَلا یَرْجِعُ حَتـّی یَـفْتَحَ اللهُ عَلی یَدَیْهِ
  • با پیامبر جهاد کرد و با جان خویش از ایشان دفاع نمود رسول خدا او را با پرچم خود به جنگ ها می فرستاد و باز نمی گشت تا با دستان خود جنگ را فتح کند
  • وَ ما خَـلَّفَ صَفْراءَ وَ لا بَـیْضاءَ(۵)
  • و هیچ درهم و دیناری از خود به جای نگذاشت
  •  
  • روضه صعصعه بن صوحان:
  • بعد از اینکه امیرمؤمنان را به خاک سـپردنـدصعصعه بن صوحان در کنار قبر قرار گرفت
  • وَ وَضَعَ اِحْدی یَدَیْهِ عَلی فُؤادِهِ وَ الْاُخْری قَدْ اَخَذَ بِــهَا الـتُّـرابَ وَ ضَـرَبَ بِـهِ رَأسَـه ثُمَّ قالَ: بِاَبِی اَنْتَ وَ اُمّی یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ(ع)هَنیئاً لَکَ یا اَبَالْحَسَن قَوِیَ صَبْرُ کَ وَ عَظُمَ جِهادُکَ بِکَ اشْتَدَّ ظَهْرُ الْمُؤْمِنینَ وَ اسْتَقامَ الْاِسْلام وَ انْتَظَمَ الْاِیـمانُ وَ اِنَّ یـَوْمـَکَ هَذا مِـفـْـتاحُ کُـلِّ شَـرٍّ وَ مِـغْـلاقُ کُلِّ خَـیْـرٍ فَعَلَیْکَ مِنّی اَفْضَلَ الصَّلاهِ وَ السَّلام(۶)
  • پی نوشت:
  • (۱)نهج البلاغه خطبه ۱۵۶
  • (۲)نهج البلاغه خطبه ۱۵۸
  • (۳)نهج البلاغه خطبه ۱۴۷                                                                                                  
  • (۴) بحار الانوار / مجلسی ج ۴۲ ص ۲۹۵
  • (۵)الارشاد/شیخ مفید (مترجم) ج۲ ص۳                                                             
  • (۶) بحار الانوار / مجلسی ج ۴۲ ص ۲۹۵
  • مکان: مسجد حاج میرزا ابراهیم خوی
  • موضوع:قرآن از دیدگاه نهج البلاغه
  • مناسبت: سخنرانی شب ۲۱ رمضان سال ۱۴۴۰ق
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :