مروری بر زندگی حضرت ام البنین(س)

اندازه فونت :
۱۳۹۷/۱۲/۰۱

مروری بر زندگی حضرت ام البنین(س):

نام:فاطمه،نام پدر:حِزام،میلاد مشخص نیست ،محل زندگی:مدینه ،لقب:ام البنین،قبیله:بنی کلاب ،محل دفن :قبرستان بقیع،سالروز رحلت:۱۳ جمادی الثانی ۶۴قمری،همسر:امیرمؤمنان(ع)،فرزندان:حضرت عباس،عبدالله،جعفر و عثمان همه از شهدای کربلا بودند

جایگاه ام البنین(س):

۱-ابن عنبه در کتاب عمده الطالب فی انساب آل ابی طالب(ع) می نویسد:

رُوِیَ أَنَّ اَمیرَالْمُؤْمِنینَ(ع) قالَ:لِاَخیهِ عَقیلَ وَ کانَ نَسّابَهً وَ عالِماً بِأَنْسابِ الْعَرَبِ وَ أَخْبارِهِمْ اُنْظُرْ اِلی اِمْرَأَهٍ وَ قَدْ وَلَدَتْهَا الْفُحُولُ لِأَتَزَوَّجَها فَتَلِدَ لی غُلاماً فارِساً

فَقال لَهُ:تزوَّجْ اُمَّ الْبَنینِ الْکِلابِیَّه فَاِنَّهُ لَیْسَ فـِی الْـعَـرَبِ أَشْـجَعَ مِـنْ آبائـِها(۱)

۲-ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین نقل می کند

امام صادق(ع) فرمود:

کانَتْ اُمُّ الْبَنینَ تَخْرُجُ اِلَی الْبَقیعِ فَتَنْدِبُ بَنیها أَشْجی نُدْبَهٍ وَ أَحْرَقَها فَیَجْتَمِعُ النّاسُ اِلَیْها یَسْتَمِعونَ مِنْها وَ کانَ مَـرْوانُ یَجیءُ فی مَنْ یَجیءُ لِذلِک فَلا یَزالُ یَسْمَعُ نُدْبَتَها وَ یَبْکـی(۲)

به قـبـرسـتـان بـقـیـع مـی آمـد و بــرای شـهــدا مـرثـیـه هـای سـوزناک و اندوهناکی میخواند و ناله می کرد و مـردم اطـراف او جمـع می شـدند و در گریه او شریک می گشتند حتی مروان بـن حـکم (حـاکم مـدینـه) در میان مردم به بقیع می آمد و با آنها در گریه و زاری شرکت می کرد

 

۳-مورخان و مقتل نویسان نقل کرده اند:

حضرت زینب (س) بعد از ورود به مدینه (در پایان دوران اسارت)به دیدار ام البنین رفت و شهادت فرزندان را به او تسـلیت گفت(۱)

۴-فقیه نامدار شیعه زین الدین عاملی معروف به شهید ثانـی مـی نویسـد:

ام البنین از بانوان با فضیلت و با معرفت بود و خود را وقف خاندان نبوت کرده بود و آنان نیز برای وی جایگاه ویژه قائل بودند در روزهای عید به احترام او به حضورش می رفتند و. به ایشان ادای احترام می کردند(۲)

 ویژگی های ام البنین:

۱-ایثار در حق اهل بیت(ع)

قندوزی در ینابیع الموده می نویسد:

ام البنین فرزندان حضرت فاطمه(ع) را بر فرزندان خود مقدم می داشت لـذا نام خـود را از فاطـمه بـه ام البـنین تغییر داد(۳)

۲-وفاداری در حق امیرمؤمنان(ع)

اربلی در کشف الغمه می نویسد:

ام البنین در مدت مدیدی که بعد از شهادت امیرمؤمنان زندگی کرد با کسی دیگر ازدواج نکرد این نمایانگر اوج وفاداری ایشان است(۴)

۳-ولایتمداری

مرحوم محلاتی در ریاحین الشریعه می نویسد:

وقتی بشر خبر شهادت شهدای کربلا و ورود اسیران به مدینه را به اطلاع مردم مدینه می رساند ام البنین از بشیر سوال کرد به من از امام حسین(ع) خبر بدهید و او در جواب شهادت چهار فرزند او را بیان کرد در پاسخ گفت:

اِنَّ اَوْلادی وَ مَنْ تَحْتَ الْخَضْراءِ کُلُّهُمْ فِداءٌ لِاَبی عَبْدِاللّهِ الْحُسَیْنِ(ع)(۵)

 

۴-عزاداری به شهدا

مورخان و مقتل نویسان می نویسند:

 حضرت ام البنین روزها به قبرستان بقیع می رفت و بـه شهدای کربلا روضه می خواند و مردم گریه می کردند(۱)

۵-ادیب نصیح و شاعر

مورخان حضرت ام البنین را ادیب،سخنور فصیح و شاعر معرفی کرده اند لذا نوع مرثیه هایی که در حق شهداء و حضرت ابوالفضل خوانده در قالب شعر بوده است(۲)

روضه ام البنین:

گفته شده اولین روضه خوانی در حق حضرت ابوالفضل بویژه در قالب شعر از خاندان خود آن حضرت بوده است اولی مادرش حضرت ام البنین دومی از نوادگان آن حضرت بنام فضل بن حسن

مقدمه:

۱-همه با ابعاد شخصیتی حضرت ابوالفضل آشنا هستید در کتب تاریخ و مقاتل نقل شده عصر روز تاسوعا وقتی لشکریان عمر سعد به حرکت درآمد امام حسین(ع) حضرت ابوالفضل را خواست و فرمود اِرْکَبْ بِنَفْسی اَنْتَ یا أخی(۳)

۲-امام زین العابدین(ع) فرمود:

اِنَّ لِلْعَبّاسِ عِنْدَ اللهِ تَبارَکَ وَ تَعالی مَنْزِلهً یَغْبِطُتهُ بـِها جَـمیعُ الشَّهَداءِ یَوْمَ الْقِیامَـهِ(۴)

تذکر:

این مقام برای انسانهای معمولی قابل فهم و درک نیست لکن از مرحوم آیت ا.. سید علی قاضی مکاشفه ای نقل شده مقداری موضوع را قابل درک می کند

در عالم مکاشفه دیدم تجلّی رحمت و اسعه الهی حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است و کلید دار بارگاه امام حسین(ع) حضرت ابوالفضل العباس(ع) است در نهایت کلید دار رحمت واسعه الهی حضرت ابوالفضل العباس است(۱)

نقش حضرت ابوالفضل در کربلا:

۱-وقتی از امام اجازه میدان خواست

امام حسین(ع) در پاسخ فرمود:

اَنْتَ صاحِبُ لِوائی اِذا مَضَیْتَ تَفَرَّقَ عَسْکَری(۲)

۲-دو نکته مهم در شهادت حضرت عباس نقل شده است

الف:لـَمْ یَبْقَ الْحُسَیْنُ(ع)بَعْدَ اَبی الْفَضْل(ع) اِلّا هَیْکَلاً شاخِصاً مُعَرّی عَنْ لَوازِمِ الْحَیاهِ(۳)

ب:لـَمّا قُتِلَ الْعَبّاسُ تَدافَعَتِ الرِّجالُ عَلی اَصْحابِ الْحُسَیْنِ(ع)(۴)

۳-وقتی اباعبدالله(ع) ندای برادرش را شنید یا اَخا اَدْرِکْ اَخاکْ سید بن طاووس می نویسد: امام حسین(ع) بَکی بُکاءً شَدیداً

روضه فضل بن حسن از نوادگان حضرت ابوالفضل:

آن بزرگوار در قالب شـعر اشـاره بـه این گریه امام(ع) چنین سروده است

أَحَقُ النّاسِ أَنْ یُبْکی عَلَیْهِ فَتاً اَبْکَی الْـحُسَیْنَ(ع) بِکَرْبَلا اَخُـوهُ وَ ابـْنُ والِـدٍ عَـلِـیٍّ اَبُوالْفَضْلِ الْمُضَرَّجِ بِالدِّماءِ(۵)

 

روضه ام البنین در بقیع:

ندبه و مرثیه مادر در مورد جوانش سوزناکترین و عمیق ترین و مؤثرترین است که فقط از مادر ساخته است بطوریکه امیرمؤمنان(ع) بعد از دفن حضرت فاطمه(ع) خطاب به رسولخدا می گوید اگر مانع نمی بود لَأَعْوَلْتُ اِعْوالَ الثَّکْلی(۱)

ام البنین در بقیع بقدری مرثیه سوزناک می خواند حتی دشمنان اهل بیت(ع) نیز به گریه می افـتادند

از جمله می گفت:

أُنْبِئْتُ أنَّ ابنی أُصیبَ بِرَأْسـِهِ مَقْطُـوعَ یَـدٍ

شنیده ام فرق پسرم شکافته شده در حالی که دستش قطع شده بود

وَیْلی عَلی شِبْلی أمالَ بِرَأْسِهِ ضَرْبُ الْعَمَدِ(۲)

وای بر شیر شجاع من آیا بر سر او عمود فرود آمده استت؟

سپس حضرت ابوالفضل العباس را مورد خـطـاب قـرار داده چـنتیـن مـی گـویـد:

لَوْ کانَ سَیْفُک فی یَدَیْکَ لَما دَنی مِنْک أَحَدٌ(۳)

اگر شمشیر در دست تو بود (و دست داشتی)کسی جرئت نزدیک شدن به تو را نداشت

پی نوشت:

(۱)عمده الطالب /ابن عنبه ص ۳۵۷                                                               

(۲)قاموس الرجال/تستری ج ۱۲ ص ۱۹۶

(۳)قمربنی هاشم /مقرم ص ۱۶                     

(۴)ستاره درخشان مدینه حضرت ام البنین ص ۷                                             

(۵)ینابیع الموده /قندوزی ص ۱۶۶

(۶)کشف الغمه/اربلی ج۳ص۹۰                    

(۷)ریاحین الشریعه/محلاتی ج۳ ص ۲۹۳

(۸)حیاه الامام الحسین ج۳ ص۴۳۰                               

(۹)دایره المعارف/تشیع ج۲ص۴۹۴                     

(۱۰)بحار الانوار/مجلسی ج۴۵ص۴۱                 

(۱۱)بحار الانوار/مجلسی ج۲۲ص۲۷۴

(۱۲)پایگاه اطلاع رسانی پژوهشکده باقرالعلوم                                 

(۱۳)بحار الانوار/مجلسی ج۴۵ص۴۱                                             

(۱۴)مقتل الحسین /مقرم ص۲۶۹  

(۱۵)الذریعه ص ۱۲۴                                                                  

(۱۶)منتهی الامال/محدث قمی  ج۱ ص۷۰۶

(۱۷) اصول کافی/کلینی ج ۱ ص ۴۵۸-۴۵۹  

(۱۸) سفینه البحار،/محدث قمی ج ۱، ص ۵۱۰ (ماده رثا)                 

(۱۹) لَوْ کانَ سَیْفُک فی یَدَیْکَ لَما دَنی مِنْک أَحَدٌ

 

 

مکان: مسجد امام خمینی ره

موضوع:مروری بر زندگی حضرت ام البنین(س)

مناسبت: شب رحلت حضرت ام البنین(س)

 

 

 

 

 

سوال خود را مطرح کنید :