مروری بر زندگی سیاسی امام رضا(ع)

اندازه فونت :
۱۳۹۸/۰۸/۰۸
  • عن علی بن موسی الرضا(ع):
  • مَن جَلَسَ مـَجلِسا یـُحیا فیهِ أمـرُنا لَـم یَـمُت قَلبُهُ یَومَ تَـموتُ القُلوُبُ(۱)
  • هر که در مجلسى بنشیند که در آن یاد ما (اهل بیت) زنده مى شود ، قلبش ، در روزى که قلب ها مى میرند ، نمى میرد .
  • جایگاه امامت:
  • زعامت و رهبری جامعه اسلامی به قدری اهمیت دارد کـه مـرحــوم عـلامـه حـلّی مـی نـویــسـد:
  • أَشْرَفُ مَسائِلِ الـْمُسْلِمینَ هـِیَ الْاِمامَهُ(۲)
  • باارزش ترین مسائل مربوط به مسلمانان امامت است
  • شهرستانی می نویسد:
  • ما سُلَّ سَیْفٌ فِی الْاِسْلامِ عَلی قائِدَهٍ دینیَّهٍ مِثْلَ ما سُلَّ عَلـَی الْاِمامَـهِ فـی کُـلِّ زمانٍ(۳)
  • در دین اسلام برای هیچ موضوع دینی همانند موضوع امامت در هر زمان شمشیر کشیده(یعنی جنگ) نشده است
  • رسالت ائمه(ع):
  • با بررسی آیات و روایات مربوطه و سیره عملی ائمه(ع) وظایف و رسالت های دینی آن بزرگواران را می توان در سه محور اصلی و اساسی زیر خلاصه و دسته بندی کرد
  • الف:حراست و حفظ کردن دین
  • ب:تبیین و تفسیر کردن دین
  • ج:عملی و اجرایی ساختن دین
  • توضیح:
  • ۱-اگر امیرمؤمنان(ع) در برابر غصب خلافت و ظلم به حضرت فاطمه(ع) سکوت کرد برای حفظ دین بود
  • ۲-اگر امیرمؤمنان(ع) بعد از ۲۵ سال سکوت ،خلافت ظاهری را پذیرفت برای اجرایی ساختن احکام دین بود(چون شرایط ظاهری به صورت نسبی فراهم شده بود)
  • ۳-اگر امیرمؤمنان(ع) در دوران حکومت کوتاه ظاهری خود خطبه های آتشین ایراد فرمود و یا نامه های حکومتی نوشت و یا کلمات قصار بیان فرمود همه برای تفسیر دین بود
  • ۴-اگر امام حسن مجتبی(ع) از روی ناچاری با معاویه متارکه جنگ می کند و بعد از آن بزرگوار امام حسین(ع) بر همان متارکه (در عصر معاویه)متعهد می شوند برای حفظ دین بوده
  • ۵-اگر امام حسین(ع) حماسه عاشورا را می آفرینند آن هـم برای حفظ کردن دین بود که فرمودند:
  • وَ عَلَی الْاِسْلامِ اَلسَّلامُ اِذْ قَدْ بُلِیَّتِ الْاُمَّهُ بِـراعٍ مـِثْـلَ یَـزیـد(۴)
  • ۶اگر امام علی بن الحسین(ع) در طول ۳۵ سال دوران امامت خود را در مدینه در اوج مظلومیت سپری می کند و معارف اسلامی را در قالب دعا تبیین می کند تفسیر دین بود
  • ۷اگر دو امام بزرگوار یعنی امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دانشگاه باز کرده و هزاران شاگرد در رشته های مختلف علوم تربیت می کنند جهت تفسیر دین بوده
  • ۸اگر امام کاظم(ع)سالها زندان و شکنجه عباسیان ستمگر را تحمل می کند برای حفظ و حراسـت از دیـن بوده
  • ۹اگر امام علی بن موسی الرضا(ع) از روی اجبار مدینه را بسوی ایران ترک می کند و به ظاهر ولایت عهدی مأمون ستمگر را می پذیرد برای حراست از دین بوده
  • ۱۰اگر در اوج قدرت خلفای جور بنی عباس حضرات امام جواد(ع) ،امام هادی ،امام عسکری و امام عصر عج در دوران غیبت کبری در عین تقیه کردن به دلیل فراهم نبودن شرایط قیام و مبارزه چند اقدام اساسی می کنند از قبیل:
  • ۱تربیت چهارصد نفر شاگرد
  • ۲راه اندازی سازمان وکالت
  • ۳مبارزه با جریانهای انحرافی مانند غالیان برای حفظ دین بود
  • ۴ارتباط سری با شیعیان در مناطق مختلف جهت زمینه سازی برای اجرایی ساختن دین و جـلوگیری از بـروز انحـراف در دین بوده
  •  
  • امام رضا(ع) قبل از ولایت عهدی:
  • ۱-موضع گیری علیه جریانهای انحرافی
  • امام رضا(ع) در برابر تمامی گروهها و جریانهای انحرافی از قبیل ُشبّه،جَبریِه،مُفوّضه،غُلاه،مجسّمه،اصحاب تفسیر به رأی ،قائلین به قیاس و فرق و مذاهب غیر اسلامی مانند:زنادقه،یهود و نصاری موضع گیری داشتند
  •  
  • امام(ع) در مورد مُشبّهه می فرماید:
  • وَ اِنّی بَـریءٌ یا اِلـهـی مـِنَ الَّـذیـنَ بِالتَّشْبیهِ طَلَبُوکَ لَیْسَ کَمِثْلِکَ شَیءٌ(۵)
  •  
  • و در مورد جبریّه و مُفَوّضه فرمود:
  • مَنْ زَعَمَ اَنَّ اللهَ یَفْعَلُ اَفْعالَنا ثُمَّ یُعَذِّبُنا عَلَیْها فَقَدْ قالَ بِالْجَبْرِ
  • هر کس خیال کند خدا کارهای ما را انجام می دهد سپس ما را به خاطر آن کارها غذاب خواهد کرد چنین کسی قائل به جبر است
  • وَ مَنْ زَعَمَ اَنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ فَوَّضَ اَمْرَ الْخَلْقِ وَ الْرِّزْقِ اِلی حـُجَجِهِ(ع) فَقَدْ قالَ بِالتَّفْویضِ
  • و هر کس خیال بکند خدا همه امورات خلق را و روزی آنان را به حجت های خود واگذار کرده چنین کسی قائل به تفویض است
  • وَالْقائِلُ بِالْـجـَبْرِ کافِـرٌ وَالْقائِلُ بِالتَّفْویضِ مُـشْرِکٌ(۶)
  • کسی که قائل به جبر باشد ،کافر و قائل به تفویض نیز مشرک است
  • و نیز در مورد غُلاه و مُفوضه می فرماید:
  • اَلْغُلاهُ کُفّارٌ وَ الْمُفَوِّضَهُ مُشْرِکُونَ مَنْ جالَسَهُمْ اُو خالَـطَـهُمْ …اُو صـَدَّقَ حَدیثَهُمْ اُو اَعانــَهُمْ
  • غلاه کافر هستند و مفوضه مشرک هر کس با آنان مجالست بکند و ارتباط داشته باشد و گفته آنان را تصدیق بکند و یا به آنان کمک کند
  •  خَرَجَ مِنْ وِلایَهِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ وِلایَهِ رَسُـولِ الله(ص)وَ وِلایَـتـِنا اَهْلَ الْبَـیْت(۷)
  • از ولایت خداوند عزوجل و ولایت پیامبر او و ولایت اهل بیت پیامبر(ص) خارج شده است
  • ۲-اصلاح کردن اندیشه دینی
  • یکی از مواضع اساسی امام(ع) اصلاح فکر و اندیشه دینی بود چون به دلایل مختلف جریانهایی علیه شیعه و اهل بیت(ع) جعل روایت می کردند لذا امام رضا(ع) در برابر آنان با شدت و قدرت تمام موضع گیری می فرمود
  • امام رضا(ع) در روایتی می فرماید:
  • إِنَّ مـُخَالِـفـِینَا وَضـَعُـوا أَخـْبَاراً فِـی فَضَائِلِنَا وَ جَعَلُوهَا عَلَى ثَلَاثَهِ أَقْسَامٍ
  • مخالفین ما خبرهایی را در مورد فضایل ما جعل می کردند و آنها را بر سه بخش تقسیم می کردند
  • أَحــَدُهَـا الــْغُــلــُوُّ              
  • بخش اول غلو کردن در حق ما
  • وَ ثَانِـیـهَا التَّقْصِیـرُ فِـی أَمْـرِنَا   
  • دیگری کوتاهی در مورد ما
  • وَ ثَالِثُهَا التَّصْرِیحُ بـِمَثَالِبِ أَعْدَائِنَا
  • سومی عیبهای دشمنان ما 
  • فَإِذَا سـَمِـعَ الـنَّاسُ الْغُلُوَّ فِینَا کَـفَّـرُوا شِیعَتَنَا وَ نَسَبُوهُمْ إِلَى الْقَوْلِ بِرُبُوبِیَّتِنَا
  • وقتی مردم غلو را در حق ما می شنوند شیعیان ما را تکفیر کرده و به آنان نسبت می دهند که ما را پروردگار می دانند
  • وَ إِذَا سـَمِـعـُوا التـَّقْـصِیـرَ اعْتَقَدُوهُ فِـینَا
  • وقتی کوتاهی را در مورد ما می شنوند اعتقاد می رسانند
  • وَ إِذَا سَـمِعُوا مَثَالِبَ أَعْدَائِنَا بِأَسـْمَائِهِمْ ثَـلَـبـُونَا بِأَسـْمَائِـنَا(۸)
  • وقتی عیوب دشمنان ما را می شنوند آنها را در حق ما به کار می برند
  •  
  • ۴-پاسخگویی به شبهات و پرسشها
  • امام رضا(ع) می فرماید:
  • کُنْتُ اَجْلِسُ فِی الرُّوضَهِ وَالْعُلَماءُ بِالْـمَدینَهِ مُتَوافِرونَ فَاِذا اَعْیَا الْواحِدُ مِنْهُمْ عَنْ مَسْئَلَهٍ
  • در روضه پیامبر می نشستند و دانشمندان در مدینه زیاد بودند وقتی در مسأله ای می ماندند
  • أشارُوا اِلَیَّ بِاَجْمَعِهِمْ وَبَعـَثـوا اِلَیَّ بِالْمَسائِلِ فَاُجـیبُ عَنـْها(۹)
  • و همه شان به من اشاره کرده و حل مسائل را به من ارجاع می دهند و من نیز به آنها پاسخ می دهم
  • ۵-احیاء فرهنگ عاشورا
  • امام رضا(ع) فرمود:
  • إن بَکَیتَ عَلَى الحُسَینِ حَتّى تَصیرَ دُموعُکَ عَلى خدَّیکَ غَفَرَاللّه ُ لَکَ کُلَّ ذَنبٍ أذنَبتَهُ(۱۰)
  • اگر بر حسین بگریى ، چندان که اشک هایت بر گونه ات جارى شود ، خداوند تمام گناهانت را مى آمرزد
  •  
  • در روایت دیگر می فرماید:
  • اِنَّ الْمُحَرَّمَ شَهْرٌ فَاسْتُحِلَّتْ فیهِ دِماؤُنا وَ سُبِیَ فیهِ ذَرارِیُّـنا وَ نِساؤُنا وَ اُضْرِمَتِ النّیرانُ فی مَضارِبِنا(۱۱)
  • محرم ماهی است که در این ماه خون ما را حلال شمردند بچه ها و زنان ما را در آن ماه اسیر کردند خیمه های ما را به آتش کشیدند.
  •  
  •  
  • پی نوشت:
  • (۱)وسائل الشیعه ، ج ۴۴ ، ص ۲۷۸                                                
  • (۲)وسائل الشیعه /حر عاملی، ج ۴۴ ، ص ۲۷۸ 
  • (۳) الملل و النحل/شهرستانی ۲۰/۱
  • (۴) کتاب الفتوح/ابن اعثم ج۵ ص ۱۷
  • (۵)عیون اخبار الرضا /صدوق ج۱ص۱۱۷       
  • (۶)عیون اخبار الرضا/صدوق ج۲ ص ۲۰۳
  • (۷)عیون اخبار الرضا/صدوق ج۲ ص ۲۰۳                                                  
  • (۸)عیون اخبار الرضا/صدوق ج۲ ص ۲۰۳                                      
  • (۹)بحار الانوار/مجلسی ج ۴۹ ص ۱۰۰                                          
  • (۱۰) امالی، ج ۴۴ ، ص ۲۸۶                                        
  • (۱۱) کتاب الامالی /صدوق ج۱ مجلس ۲۷
  •  
  • مکان: مسجد ملااحمد خوی
  • موضوع: مروری بر زندگی سیاسی امام رضا(ع)
  • مناسبت: ۲۹ صفر روز شهادت حضرت امام رضا(ع)
  •  
  •  

سوال خود را مطرح کنید :