مرگ از دیدگاه امیرمؤمنان(ع)

اندازه فونت :
۱۳۹۷/۱۲/۱۶

قال الله تبارک و تعالی:

قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِی تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِیکُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِـمِ الْغَتیْبِ وَالشَّـهَادَهِ فَیُنَبِّئُکُـمْ بِـمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(۱)

بگو این مرگی که از آن فرار می‏کنید سرانجام با شما ملاقات خواهد کرد، سپس به سوی کسی که از پنهان و آشکار با خبر است برده می‏شوید و شما را از آنچه انجام می‏دادید خبر می‏دهد

توضیح:

اعتقاد به مرگ یک موضوع بین المللی است .تمامی انسانهای کره زمین مرگ را قبول دارند که برای هر کسی اتفاق خواهد افتاد و خداوند خطاب به پیامبر(ص) می فرماید:إِنَّکَ مَیِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَیِّتُونَ(بدون شک تو خواهى مُرد و آنان (نیز) مردنى هستند)

در ارتباط با مفاد آیه شریفه که حقانیت مرگ را اثبات مـی کند چـند نـکـتـه را لازم بــه یـادآوری مـی دانـم:

الف:مرگ چیست

در افکار عمومی مرگ را پایان زندگی دنیوی می دانند و امیرمؤمنان(ع) می فرماید:

بِالْمَوْتِ تُخْتَمُ الدُّنْیا(۲)

(با مرگ دنیا به پایان می رسد)

یادآوری:

از این تعریف فقط این فهمیده می شود که مرگ پایان دهنده زندگی دنیاست اما خود مرگ چیست چیزی برداشت نمی شود

ب:مرگ قابل توصیف نیست

امیرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه می فرماید:

وَ إِنَّ لِلْمَوْتِ لَغَمَرَاتٍ هِیَ أَفْظَعُ مِنْ أَنْ تُسْتَغْرَقَ بِـصِفـَهٍ أَوْ تَـعـْتَـدِلَ عَلَـى عُـقُـولِ أَهْـلِ الـدُّنْـیا(۳)

مرگ را ورطه هایى است، بسى سخت تر از آنکه به وصف آید یا عقلهاى مردم دنیا توان سنجیدن آن داشته باشد

ج:علل ترس از مرگ

۱-عشق به زندگی دنیوی

امیرمؤمنان(ع) می فرماید:

وَاعْلَمُوا اَنَّهُ لَیْسَ مِنْ شَىْء اِلاّ وَ یَکادُ صاحِبُهُ اَنْ یَشْبَعَ مِنْهُ وَ یَمَلَّهُ اِلاَّ الْحَیاهَ، فَاِنَّهُ لایَجِدُ لَهُ فِـى الْـمَوْتِ راحَهً(۴)

بدانید چیزى در دنیا نیست مگر اینکه دارنده اش از آن سیر و خسته مى شود بجز زندگى، زیرا زنده راحتى را در مرگ نمى بیند

۲-دست نیافتن به آرزوها و اهداف

امیرمؤمنان(ع) فرمود:  فَاِنَّ الْـمَـوْتَ … مُباعِـدُ طِـیّـاتِکُـمْ(۵)

مرگ دور کننده اهداف و آرزوهای شماست

 

۳-ترس از کیفیت مرگ

ترس از کیفیت مرگ بر دو قسم است:

الف:ترس از خود مرگ و جان کندن

امیرمؤمنان(ع) آن را چنین ترسیم می کند:

  • میهمانی است ناخوانده و ناخوشایند.

  • همـاوردی اسـت شکست ناپذیر که می کشد و قصاص نمی شود.

  • دامش را همه جا گسترده

  • با لشکر درد و رنج محاصره مان کرده

  • از هر سو هدف تیر و نیزه مان قرار می دهد

  • کابوس مرگ، با قدرت تمام، به حریم هستی انسان تجاوز کرده بی آنکه ضربتش خطا کند(۶)

ب:ترس از شرایط خاص مرگ

از قبیل:مرگ در جـوانی،مـرگ با تصـادف،مرگ در رخت خواب،مرگ با شهادت و…

۴-ترس از حوادث بعد از مرگ

از قبیل:بی سرپرست ماندن ایتام ،ازدواج همسران،تقسیم امـوال ،عـذاب قـبر و مـشکلات حـساب و کتاب قیامت

۵نگرانی از نقص و کمبود عمل

امیرمؤمنان(ع) خطاب به فرزند خود می فرماید:

وَاعْلَمْ اَنَّ اَمامَکَ طَریقاً ذا مَسافَه بَعیدَه وَ مُشَقَّه شَدیدَه، وَ اَنَّهُ لاغِنى بِکَ فیهِ عَنْ حُسْنِ اْلاِرْتِیادِ وَ قـَدْرِ بَلاغِـکَ مِـنَ الـزّادِ مـَعَ خِفَّـهِ الـظَّـهْـرِ

بدان راهی پرمشقت و بس طولانی در پیش داری و در این راه بدون کوشش بایسته و تلاش فراوان و اندازه گیری توشه و سبک کردن بار گناه موفق نخواهی بود

 

فَلاتَـحْمِلَنَّ عَلى ظَهْرِکَ فَوْقَ طاقَتِکَ فَیـَـکُونَ ثـِقْـلُ ذلـِکَ وَبالاً عـَلَیـْکَ(۷)

بیش از تحمل خود بار مسئولیت ها بر دوش منه که سنگینی آن برای تو عذاب آور است

 

۶-زیادی گناهان

امیرمؤمنان(ع) خـطاب به مـردى کـه از او درخواست موعظه کند چنین فرمود:

لاتَکُنْ مِـمَّـنْ… یَکْـرَهُ الْـمَوْتَ لِکـَثْـرَهِ ذُنـُوبِهِ(۸)

از آنانى مباش که به علت کثرت گناهش از مرگ نفرت دارد

 

۷-ترس از مرگ بی فضیلت

اگرچه همه اقسام مرگ، مرگ اند، اما به لحاظ فضیلت مرگ با مرگ دیگر تفاوتی دارد از زمین تا آسمان. علی علیه السلام آرزومند شهادت بود و مرگ در بستر را دوست نمی داشت. او در این باره می گوید:

اِنَّ الْمَوْتَ طالِبٌ حَثیثٌ لا یَفُوتُهُ الْمُقیمُ، وَ لا یُعْجِزُهُ الْهارِبُ

مرگ خواهنده اى شتابان است، که ثابت قدم و فرارى از دستش نروند

اِنَّ اَکْرَمَ الْمَوْتِ الْقَتْلُ. وَ الَّذى نَفْسُ ابْنِ اَبى طالِب بِیَدِهِ لاَلْفُ

گرامى ترین مرگها شهادت است. قسم به آن که جان فرزند ابوطالب در اختیار اوست هزار

ضَرْبَه بِالسَّیْفِ اَهْوَنُ عَلَىَّ مِنْ مِیتَه عَلَى الْفِراشِ فى غَیْرِ طاعَهِ اللّهِ(۹)

ضربه شمشیر بر من آسانتر است تا مرگ در بستر در غیر طاعت خدا

 

پی نوشت:

(۱)سوره جمعه آیه شریفه ۸

(۲)نهج البلاغه خطبه ۱۵۶

(۳)نهج البلاغه خطبه ۲۲۱

(۴)نهج البلاغه خطبه ۱۳۳

(۵)نهج البلاغه خطبه ۲۳۰

(۶)نهج البلاغه خطبه ۲۳۰

(۷)نهج البلاغه نامه ۳۱

(۸)نهج البلاغه حکمت ۱۵۰

(۹)نهج البلاغه خطبه ۱۲۲

 مکان:مسجد امام صادق(ع)

موضوع:مرگ از دیدگاه امیرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه

مناسبت:مراسم گرامیداشت ۳۹ نفر از مرحومین نیروهای مسلح

سوال خود را مطرح کنید :